به گزارش پایگاه خبری اکونوآوری، نشست تشریح فعالیتهای بنیاد ملی نخبگان، با حضور دانشگاهیان استان کرمانشاه و سعید خدایگان قائم مقام بنیاد همراستا با سفر کاروان علم، فناوری و اقتصاد دانشبنیان دولت به استان کرمانشاه و همزمان با هفته دولت، با هدف معرفی ظرفیتها، اقدامات، حمایتها و تسهیلات بنیاد ملی نخبگان برای جامعه دانشگاهی و علمی استان و در راستای تحقق معماری نوین حکمرانی علم، فناوری و نوآوری برگزار شد.
خدایگان در این نشست با تشریح پیشینه شکلگیری بنیاد ملی نخبگان اظهار کرد: ایده تشکیل بنیاد ملی نخبگان در سال ۱۳۸۳ با این نگاه مطرح شد که کشور به نهادی فرابخشی برای سیاستگذاری و ساماندهی امور نخبگان نیاز دارد؛ نهادی که با توجه به گستره مأموریتهای خود، فعالیتش محدود به یک دستگاه یا وزارتخانه نباشد و زیر نظر ریاست جمهوری فعالیت کند. اساسنامه بنیاد نیز در سال ۱۳۸۴ به تصویب رسید و در ادامه، سند راهبردی کشور در امور نخبگان در سال ۱۳۹۱ به عنوان سند بالادستی این حوزه به تصویب رسید.
وی افزود: مأموریتهای بنیاد ملی نخبگان در چارچوب سند راهبردی کشور در امور نخبگان، در سه محور اصلی تعریف شده است که شامل شناسایی، توانمندسازی و شبکهسازی؛ جذب و نگهداشت؛ و تکریم و الگوسازی از نخبگان میشود.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان با اشاره به ساختار جامعه نخبگانی کشور ادامه داد: در هرم نخبگی، دانشآموزان مستعد در قاعده هرم قرار دارند و در لایههای بالاتر، دانشجویان مستعد، دانشآموختگان برتر، سرآمدان و نخبگان قرار میگیرند. در این ساختار، استعداد برتر و نخبه دو مفهوم متمایز هستند و نخبه فردی است که در زمینه تخصصی خود اثرگذاری بارز و قابل توجهی در جامعه داشته باشد.
خدایگان با ارائه آماری از جامعه برگزیدگان بنیاد ملی نخبگان گفت: تاکنون ۶۲ هزار و ۸۷۸ برگزیده از طریق ۲۳ طرح فعال بنیاد شناسایی شدهاند که حدود ۳۰ درصد آنان را بانوان و ۷۰ درصد را آقایان تشکیل میدهند. این برگزیدگان از ۶۹۰ دانشگاه و مؤسسه آموزشی کشور بودهاند و ۶۵ دانشگاه نیز بیش از ۱۰۰ برگزیده داشتهاند.
وی افزود: در حال حاضر حدود یکهزار و ۵۰۰ نخبه تأییدشده از استان کرمانشاه در بنیاد ملی نخبگان وجود دارد که دانشگاه رازی کرمانشاه نیز سهم قابل توجهی از این جامعه نخبگانی را در خود جای داده است. از نظر تنوع رشتهای نیز حوزههای فنی و مهندسی بیشترین سهم را در میان برگزیدگان دارند و پس از آن علوم پزشکی، علوم انسانی و علوم پایه قرار گرفتهاند؛ در مجموع، برگزیدگان بنیاد در ۵۲۴ رشته تحصیلی حضور دارند.
شناسایی استعدادها از مدرسه تا دانشگاه
قائممقام بنیاد ملی نخبگان در ادامه، طرح شهاب را یکی از برنامههای بنیاد در لایه دانشآموزی عنوان کرد و گفت: در قالب طرح شهاب، حدود چهار میلیون و ۲۰۰ هزار دانشآموز سراسر کشور به صورت سالانه و غیرمستقیم از طریق معلمان خود ارزیابی میشوند و توانمندیها، استعدادها و خلاقیتهای آنان در هشت حوزه مورد بررسی قرار میگیرد تا استعدادهای برتر شناسایی و در مسیر مناسب هدایت شوند.
خدایگان سپس به تشریح طرح شهید وزوایی در لایه دانشجویی پرداخت و اظهار کرد: این طرح برای حمایت از دانشجویان مستعد طراحی شده و دانشجویان برتر کنکور، دارندگان رتبههای برتر، مدالآوران المپیادهای علمی و دانشجویانی که از نظر عملکرد تحصیلی در سطح بالایی قرار دارند، از جمله جامعه هدف آن هستند.
وی ادامه داد: بنیاد ملی نخبگان در قالب طرح شهید وزوایی، مجموعهای از حمایتهای آموزشی، فناورانه و مالی را در اختیار دانشجویان مستعد قرار میدهد تا زمینه رشد علمی و حرفهای آنان در دوره تحصیل فراهم شود.
حلقههای حل مسئله برای توانمندسازی دانشجویان
خدایگان طرح شهید احمدی روشن را یکی از برنامههای محوری بنیاد برای توانمندسازی دانشجویان و تمرین آنان برای حل مسائل واقعی کشور دانست و گفت: در این طرح، مسائل اولویتدار استانها با تعامل بنیادهای استانی، دانشگاهها، استانداریها و دستگاههای مختلف احصا و پس از بررسی و اولویتبندی، برای آنها استادان راهبر پیشنهاد ارائه میکنند.
وی افزود: در حال حاضر فراخوان ارائه پروپوزال برای موضوعات مصوب طرح شهید احمدی روشن تا ۱۴ شهریور ادامه دارد و استادان علاقهمند میتوانند برای مسائل اولویتدار تعریفشده، پروپوزال خود را ارائه کنند. پس از داوری و تأیید پروپوزالها، دانشجویان مستعد برای مشارکت در طرح اعلام آمادگی میکنند و استاد راهبر از میان آنان گروهی حدود پنج تا شش نفره را برای تشکیل حلقه حل مسئله انتخاب خواهد کرد.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان ادامه داد: در ادامه، گرنتی در اختیار استاد راهبر قرار میگیرد تا این حلقه طی یک دوره حدود ۹ ماهه روی مسئله مشخص فعالیت کند. هدف اصلی این طرح صرفاً تولید یک خروجی پژوهشی نیست، بلکه تشکیل تیمهای توانمند و مسئلهمحور در اطراف مسائل واقعی است؛ بهگونهای که اعضای این حلقهها بتوانند در ادامه مسیر، فعالیت خود را به سمت ایجاد محصول، کسبوکار و حتی تولید صنعتی هدایت کنند.
خدایگان با اشاره به تجربه اجرای این طرح در برخی استانها گفت: در استانهایی مانند فارس، از دل برخی حلقههای حل مسئله طرح شهید احمدی روشن، خط تولید و کارخانه شکل گرفته است و این تجربه نشان میدهد که میتوان حلقههای دانشجویی را از یک فعالیت آموزشی و پژوهشی به سمت ایجاد محصول و فعالیت اقتصادی هدایت کرد.
حمایت از دانشجویان دکتری در مسیر آموزش و پژوهش
وی در ادامه با اشاره به طرح آموزشیار و پژوهشیار گفت: این طرح برای حمایت از دانشجویان برتر دوره دکتری طراحی شده و در واقع نسخه متناسبسازیشده حمایتهای بنیاد برای این مقطع است. دانشجویان دکتری برتر که شرایط تعیینشده از جمله سابقه تحصیلی مناسب در دوره کارشناسی ارشد و تولیدات علمی مورد نیاز را داشته باشند، میتوانند تحت حمایت این طرح قرار گیرند.
خدایگان افزود: در دو سال نخست، دانشجو در قالب آموزشیار و پس از تصویب پروپوزال، در قالب پژوهشیار از حمایت بنیاد برخوردار میشود. در صورت حفظ شرایط علمی تعیینشده و تحقق الزامات پژوهشی، حمایتهای پرداختشده میتواند به شکل بلاعوض تبدیل شود.
وی با اشاره به فلسفه طراحی این حمایتها اظهار کرد: یکی از مسائل جدی در مسیر نگهداشت دانشجویان دکتری، ضرورت حضور تماموقت آنان در دانشگاه در شرایطی است که این افراد در سنی قرار دارند که نیازمند درآمد و حمایت مالی هستند. بنیاد تلاش کرده است با ایجاد چنین حمایتهایی، بخشی از این شکاف را جبران و زمینه ماندگاری دانشجویان برتر در محیط دانشگاه را تقویت کند.
تسهیلات جایگزین خدمت برای نخبگان
قائممقام بنیاد ملی نخبگان همچنین طرح شهید صیاد شیرازی را از برنامههای مهم بنیاد در حوزه خدمت نظام وظیفه برشمرد و گفت: در سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، حدود پنج هزار و ۷۱۱ نفر از طریق این طرح شناسایی و برای استفاده از ظرفیت جایگزین خدمت به ستاد کل نیروهای مسلح معرفی شدند.
وی افزود: با توجه به تغییرات ایجادشده در شرایط و ظرفیت اجرای طرح، فراخوان استفاده از این تسهیلات اکنون به صورت فصلی برگزار میشود و در هر فصل حدود ۵۰۰ نفر معرفی خواهند شد. فراخوان تابستان نیز برگزار شده و نتایج آن در دهه نخست شهریور اعلام خواهد شد.
حمایت از دانشآموختگان پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی
خدایگان طرح دانا را یکی دیگر از برنامههای بنیاد معرفی کرد و گفت: این طرح برای دانشآموختگان دورههای دکترای حرفهای پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی طراحی شده است تا این افراد در مسیر فعالیتهای تحقیقاتی و پژوهشی هدایت شوند.
وی افزود: در این طرح، برای اجرای طرح تحقیقاتی، مبلغ ۵۰ میلیون تومان حمایت اولیه در نظر گرفته شده و به ازای هر مقاله مورد تأیید نیز ۱۰۰ میلیون تومان حمایت به پژوهشگر اختصاص مییابد.
فرصت مطالعاتی استادان جوان در دانشگاههای چین
قائممقام بنیاد ملی نخبگان همچنین به برنامه فرصت مطالعاتی استادان جوان در دانشگاههای چین اشاره کرد و گفت: بنیاد برای اعزام ۱۰۰ استادیار جوان در رشتههای نوظهور و اقتدارآفرین به دانشگاههای چین برنامهریزی کرده است و نخستین مرحله اعزام این استادان انجام شده است.
خدایگان از پیشبینی فراخوان مرحله دوم این برنامه خبر داد و افزود: استادان جوانی که در فراخوان نخست شرکت نکردهاند، میتوانند در مرحله بعدی این فرصت مطالعاتی شرکت کنند.
حمایت از دورههای پسادکتری و توسعه ظرفیت پژوهشی دانشگاهها
وی در ادامه به طرح شهید چمران برای حمایت از پژوهشگران پسادکتری اشاره کرد و گفت: این طرح به صورت فراخوان باز اجرا میشود و پژوهشگران دانشآموخته دوره دکتری میتوانند در طول سال برای استفاده از آن درخواست دهند. پس از بررسی و تأیید، امکان انتخاب استاد و تعریف طرح پژوهشی فراهم میشود.
خدایگان افزود: در این طرح، بنیاد ۵۰ درصد حقوق پژوهشگر پسادکتری را که معادل ۵۰ درصد حقوق استادیار جوان پایه یک دانشگاه تهران در نظر گرفته شده است، تأمین میکند و دانشگاه نیز ۵۰ درصد دیگر را پرداخت خواهد کرد. در موضوعات اولویتدار، سهم بنیاد میتواند به ۸۰ درصد افزایش یابد و ۲۰ درصد باقیمانده توسط دانشگاه، استاد یا حامی طرح تأمین شود.
وی گفت: تاکنون ۴۰۳ پژوهشگر پسادکتری از حمایتهای طرح شهید چمران استفاده کردهاند. همچنین برخی دانشگاهها نیاز خود را به صورت متمرکز به بنیاد اعلام میکنند و برای تعداد مشخصی از ظرفیتهای پسادکتری، فراخوان اختصاصی میان دانشآموختگان برتر برگزار میشود.
مسیرهای متنوع برای جذب نخبگان
قائممقام بنیاد ملی نخبگان در بخش دیگری از سخنان خود، توسعه مسیرهای متنوع جذب نخبگان را از سیاستهای مهم بنیاد دانست و گفت: یکی از این مسیرها، جذب استعدادهای برتر و نخبگان در دستگاههای اجرایی است. بنیاد در این زمینه بر این رویکرد تأکید دارد که نخبه باید امکان انتخاب مسیر حرفهای خود را داشته باشد و در صورت تمایل بتواند در دانشگاه، دستگاه اجرایی، شرکت دانشبنیان یا بخش خصوصی فعالیت کند.
خدایگان از برگزاری سه دوره فراخوان جذب استعدادهای برتر در دستگاههای اجرایی خبر داد و افزود: برای فراخوان چهارم نیز حدود یکهزار و ۴۰۰ کد شغلی از سوی سازمان اداری و استخدامی احصا شده و پس از اعلام رسمی این کدها به بنیاد، فراخوان جدید منتشر خواهد شد.
جذب دانشآموختگان برتر در دانشگاهها
وی طرح جذب دانشآموختگان برتر به عنوان عضو هیئت علمی دانشگاهها را از دیگر مسیرهای اصلی جذب نخبگان عنوان کرد و گفت: این طرح از برنامههای مهم بنیاد برای ورود دانشآموختگان برتر به بدنه علمی کشور است.
خدایگان افزود: در سال گذشته پرونده پنج هزار و ۵۲۰ متقاضی در این طرح بررسی شد که حدود ۲۰۰ نفر از آنان تأیید شدند. این طرح از نظر معیارهای علمی و عمومی، فرایندی سختگیرانه دارد و حدود ۹۵ درصد افرادی که در نهایت تأیید میشوند، توسط دانشگاههای برتر کشور جذب میشوند.
وی با اشاره به نمونههای موفق این طرح گفت: برخی دانشگاهها سهم قابل توجهی از اعضای هیئت علمی خود را از مسیر طرح بنیاد ملی نخبگان جذب کردهاند. دانشگاه رازی و دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه نیز از جمله دانشگاههایی هستند که از ظرفیت این طرح برای جذب برگزیدگان استفاده کردهاند.
توسعه مسیر جذب نخبگان در بخش خصوصی
قائممقام بنیاد ملی نخبگان با اشاره به رویکرد جدید بنیاد در زمینه جذب نخبگان در مراکز خصوصی و شرکتهای دانشبنیان اظهار کرد: جذب دانشآموختگان برتر در شرکتهای دانشبنیان، هلدینگها و سایر مراکز خصوصی، یکی از مسیرهای جدید بنیاد برای استفاده از ظرفیت نخبگان در اقتصاد کشور است.
وی افزود: تاکنون دو فراخوان در این زمینه برگزار شده و در فراخوان اخیر حدود ۵۴۰ جایگاه شغلی شناسایی شد و حدود ۷۰۰ نفر نیز برای این فرصتها ثبتنام کردند. فراخوان بعدی نیز در نیمه پاییز برگزار خواهد شد.
خدایگان تأکید کرد: همانطور که در بسیاری از کشورهای دنیا، بخش مهمی از ظرفیت نخبگان در دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی، استارتاپها و شرکتهای دانشبنیان به کار گرفته میشود، در کشور نیز باید مسیرهای متنوعی برای اثرگذاری نخبگان ایجاد شود و انتخاب محل فعالیت به خود فرد واگذار شود.
حمایت از استادیاران جوان
وی همچنین طرح حمایت از استادیاران جوان با عنوان طرح شهید کاظمی آشتیانی را تشریح کرد و گفت: این طرح برای اعضای هیئت علمی جوانی که حداکثر سه سال از جذب آنها گذشته است، طراحی شده و به صورت فراخوان باز اجرا میشود.
خدایگان افزود: یکی از حمایتهای این طرح، گرنت بدو استخدام به مبلغ ۴۰۰ میلیون تومان است که برای کمک به آغاز فعالیت علمی و پژوهشی استاد جوان در نظر گرفته شده و امکان استفاده از آن در یک بازه پنجساله فراهم است. علاوه بر آن، تسهیلاتی از جمله وام مسکن، وام ازدواج، حمایتهای مرتبط با فرزندآوری و سایر تسهیلات نیز برای جامعه هدف در نظر گرفته شده است.
طرح مسکن نخبگان و حمایت از استادان جوان
قائممقام بنیاد ملی نخبگان در بخش دیگری از سخنان خود، طرح مسکن نخبگان را از برنامههای مورد تأکید بنیاد در دولت چهاردهم عنوان کرد و گفت: تاکنون حدود سه هزار و ۲۰۰ واحد مسکونی در استانهای مختلف کشور به نخبگان تخصیص داده شده و حدود سه هزار و ۸۰۰ واحد یا قطعه زمین نیز در فرایند تخصیص قرار دارد.
وی افزود: با توجه به اینکه مسئله مسکن برای جامعه نخبگانی و بهویژه استادان جوان اهمیت مضاعفی دارد، در این طرح توجه ویژهای به اعضای هیئت علمی و افرادی شده است که به تازگی جذب دانشگاه شدهاند و هنوز از نظر درآمدی و امکانات، در ابتدای مسیر حرفهای خود قرار دارند.
خدایگان ادامه داد: اجرای طرح مسکن نخبگان به صورت بومی و متناسب با ظرفیتهای هر استان و با همکاری استانداریها و ادارات کل راه و شهرسازی دنبال میشود و تلاش خواهد شد استان کرمانشاه نیز از این ظرفیتها به شکل مطلوب بهرهمند شود.
تکریم و الگوسازی از نخبگان
وی در پایان، تکریم و الگوسازی از نخبگان را سومین محور مأموریتهای بنیاد عنوان کرد و گفت: در هر استان، سرآمدان و نخبگان شناسایی میشوند و در قالب برنامههای مختلف مورد تقدیر قرار میگیرند. در سال گذشته ۲۳ برنامه برای تکریم سرآمدان و نخبگان برگزار شد.
خدایگان افزود: در حوزه الگوسازی نیز تلاش میشود با معرفی زندگی، مسیر علمی و دستاوردهای افراد برجسته هر استان، آثار ماندگاری از جمله کتاب، فیلم و سایر محصولات فرهنگی و رسانهای تولید شود تا تجربه و مسیر موفقیت این افراد برای نسل جوان به الگو تبدیل شود. در سال گذشته ۵۴ برنامه در این حوزه اجرا شده است.
وی همچنین به جایزه علامه طباطبایی اشاره کرد و گفت: در سال گذشته ۲۰ نفر از نخبگان و مفاخر علمی کشور در قالب این جایزه مورد تقدیر قرار گرفتند. جایزه علامه طباطبایی از مهمترین جوایز علمی کشور است که هر فرد در طول دوران فعالیت علمی خود تنها یکبار امکان دریافت آن را دارد.
قائممقام بنیاد ملی نخبگان در پایان با تأکید بر نقش دانشگاهها و استادان در زنجیره شناسایی و هدایت استعدادهای برتر گفت: بخش قابل توجهی از برنامههای بنیاد زمانی میتواند به نتیجه مطلوب برسد که استادان و دانشگاهها در معرفی ظرفیتها و هدایت دانشجویان مشارکت فعال داشته باشند. آشنایی جامعه دانشگاهی با مسیرهای حمایتی بنیاد، میتواند زمینه استفاده گستردهتر دانشجویان، پژوهشگران و اعضای هیئت علمی استان کرمانشاه از این ظرفیتها و در نهایت تقویت ماندگاری و اثرگذاری سرمایه انسانی در استان و کشور را فراهم کند.
