به گزارش پایگاه خبری اکونوآوری، حسین افشین در حاشیه مراسم افتتاح رسمی رویداد ملی صنایع خلاق مانوین که ۲۱ مهرماه ۱۴۰۵ در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی اصفهان برگزار شد، در جمع خبرنگاران با اشاره به ظرفیت‌های گسترده کشور در حوزه صنایع خلاق اظهار کرد: در حال حاضر، حدود ۱۱۰ خانه خلاق و ۲ هزار و ۳۵۰ شرکت خلاق در کشور فعالیت می‌کنند که از این تعداد، ۲۳۰ شرکت در زمره «شرکت‌های خلاق دانش‌بنیان» قرار دارند.
وی با تأکید بر ضرورت ایجاد ارزش اقتصادی و اجتماعی از محل ظرفیت‌های خلاقانه کشور افزود: آن‌چه در حوزه صنایع خلاق اهمیت دارد، تبدیل ارزش‌های خلاقیت به نوآوری و شکل‌گیری زنجیره ارزشی است که بتواند ایده‌ها، توانمندی‌های هنری و ظرفیت‌های فکری را به محصولات، خدمات و قابلیت‌هایی با آثار ماندگار اقتصادی و اجتماعی تبدیل کند. رویداد مانوین نیز با تمرکز بر همین موضوع، به دنبال تقویت این زنجیره ارزش است.
شکل‌گیری «صنایع خلاق» بر مبنای نوآوری انسانی و مالکیت فکری
معاون علمی رئیس‌جمهور در تشریح مفهوم صنایع خلاق بیان کرد: صنایع خلاق به مجموعه‌ای از فعالیت‌های اقتصادی گفته می‌شود که منشأ تولید محصولات و خدمات آن‌ها، خلاقیت انسانی، اندیشه، طراحی، هنر و مالکیت فکری و هنری است. اگرچه در سطح بین‌المللی تعریف‌های مختلفی از صنایع خلاق ارائه شده، این مؤلفه‌ها از عناصر اصلی این حوزه به شمار می‌روند.
افشین با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی و هنری ایران تصریح کرد: ایران بزرگ ما، سرشار از خلاقیت، هنر و ایده‌های نو است؛ اما مسئله اصلی این است که بتوانیم این ظرفیت‌ها را به قابلیت‌هایی تبدیل کنیم که آثار ماندگار اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی برای کشور به همراه داشته باشند.
وی با بیان این‌که ارزش صنایع خلاق را نباید صرفاً با معیارهای اقتصادی سنجید، افزود: هنگامی که از قابلیت‌های صنایع خلاق صحبت می‌کنیم، تنها به تولید درآمد و ایجاد کسب‌وکار توجه نداریم، بلکه میراثی که برای نسل‌های آینده باقی می‌گذاریم نیز اهمیت دارد. میدان نقش جهان و مسجد شیخ لطف‌الله در اصفهان نمونه‌هایی از پیوند هنر، زیبایی، ریاضیات و هندسه هستند که میراثی ارزشمند از توانمندی‌های تمدنی ایران را به نمایش می‌گذارند.
رئیس بنیاد ملی نخبگان ادامه داد: صنایع خلاق این ظرفیت را دارند که علاوه بر ایجاد ارزش اقتصادی، به ماندگاری هویت فرهنگی و انتقال دستاوردهای فکری و هنری ایران به نسل‌های آینده کمک کنند. از این منظر، توجه به صنایع خلاق به معنای سرمایه‌گذاری بر میراثی است که امروز شکل می‌گیرد و در آینده نیز ارزش‌آفرین خواهد بود.
هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین در خدمت توسعه صنایع خلاق
افشین با تأکید بر تغییر ماهیت صنایع خلاق در عصر فناوری‌های نوین گفت: خلاقیت امروز دیگر محدود به شیوه‌های سنتی نیست. استفاده از داده‌ها، الگوریتم‌ها و هوش مصنوعی می‌تواند به توسعه صنایع خلاق و تقویت توانمندی‌های نسل جوان کمک کند و زمینه شکل‌گیری آثاری را فراهم آورد که در کنار ارزش اقتصادی، آثار اجتماعی و فرهنگی ماندگاری نیز داشته باشند.
وی خاطرنشان کرد: بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در کنار ظرفیت‌های هنری و فرهنگی کشور، فرصتی برای به‌روزرسانی صنایع خلاق و افزایش توان رقابت محصولات و خدمات ایرانی در بازارهای جدید ایجاد می‌کند. ازاین‌رو، ضروری است سیاست‌های حمایتی به‌گونه‌ای طراحی شوند که امکان بهره‌گیری فعالان این حوزه از ابزارهای نوین و تبدیل ایده‌های خلاقانه به محصولات قابل عرضه در بازار فراهم شود.
«مانوین» آغاز مسیری تازه برای تأمین مالی و توسعه بازار صنایع خلاق
معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به اهداف برگزاری رویداد ملی صنایع خلاق مانوین اظهار کرد: این رویداد را باید «آغاز یک مسیر» دانست، نه نقطه پایان فعالیت‌ها در حوزه صنایع خلاق. برگزاری رویداد، تقدیر از برگزیدگان، اعطای تندیس و ارائه حمایت‌ها بخشی از برنامه است، اما هدف اصلی باید ایجاد تحرکی تازه در این حوزه و فراهم کردن زمینه برای توسعه و به‌روزرسانی صنایع خلاق کشور باشد.
خبر خوش افزایش سقف حمایت از شرکت‌های خلاق به «یک همت»
رییس بنیاد ملی نخبگان، با اعلام افزایش خط اعتباری حمایت از شرکت‌های خلاق از ۱۰۰ میلیارد تومان به یک همت در جریان رویداد ملی مانوین و با همراهی صندوق نوآوری و شکوفایی افزود: خوشبختانه با توجه به قابلیت‌های شرکت‌های خلاق ما و‌فراهم بودن امکان حمایت از صنایع خلاق به کمک‌روش‌ها و‌سازوکارهای نوآورانه و‌گسترده‌تر تامین مالی، با بررسی ظرفیت‌های موجود، تصمیم گرفتیم این رقم را به یک همت افزایش دهیم.
افشین، با اشاره به امکان افزایش حمایت‌ها در آینده تأکید کرد: همان‌طور که در جریان این رویداد، سقف خط اعتباری حمایت از ۱۰۰ میلیارد تومان به یک همت افزایش یافت، در آینده نیز با توجه به ظرفیت‌ها و نیازهای این حوزه، امکان افزایش حمایت‌ها وجود دارد.
وی درباره رویکرد دولت در حمایت از فعالان صنایع خلاق توضیح داد: قرار نیست دولت به هنرمند بگوید چه اثری خلق کند، به نویسنده بگوید چه بنویسد یا برای خلاقیت افراد تعیین تکلیف کند. وظیفه دولت این است که از مسیر فعالیت صنایع خلاق کنار برود، موانع پیش روی آن‌ها را کاهش دهد و با ایفای نقش حمایتی و تسهیل‌گرانه، شرایط لازم برای رشد و توسعه این کسب‌وکارها را فراهم کند.
معاون علمی رئیس‌جمهور ادامه داد: حمایت مؤثر از صنایع خلاق زمانی شکل می‌گیرد که فعالان این عرصه بتوانند بر اساس ایده‌ها، توانمندی‌ها و شناخت خود از بازار فعالیت کنند و در عین حال، از سازوکارهای تأمین مالی و تسهیلات موردنیاز برای توسعه کسب‌وکار خود برخوردار باشند.
دیپلماسی فرهنگی و اقتصادی؛ مسیری برای حضور محصولات خلاق ایرانی در بازارهای جهانی
افشین با اشاره به ظرفیت صنایع خلاق برای توسعه تعاملات بین‌المللی گفت: یکی از فرصت‌های مهم این حوزه آن است که محصولات و خدمات خلاق ایرانی می‌توانند از مسیر دیپلماسی فرهنگی و اقتصادی به بازارهای خارجی راه پیدا کنند و زمینه شکل‌گیری روابط مؤثر بین‌المللی را فراهم آورند.
وی با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت نمایندگی‌های جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور اظهار کرد: یکی از وظایف مهم ما این است که کنسولگری‌ها و ظرفیت‌های دیپلماتیک کشور را برای حمایت از فعالان صنایع خلاق به کار بگیریم و زمینه حضور هنرمندان ایرانی در نمایشگاه‌ها و رویدادهای خارجی را، از جمله با فراهم کردن امکان برگزاری نمایشگاه در محل کنسولگری‌های ایران، بدون تحمیل هزینه به هنرمندان فراهم کنیم.
معاون علمی رئیس‌جمهور افزود: چنین ظرفیتی می‌تواند به معرفی محصولات ایرانی، ایجاد ارتباط با مخاطبان و مشتریان خارجی و توسعه بازار صنایع خلاق کمک کند و به فرصتی ارزشمند برای تحول اقتصادی کشور تبدیل شود.
افشین با اشاره به بازارهای منطقه‌ای و همسایگان ایران بیان کرد: کشورهای حوزه خلیج فارس، کشورهای حاشیه دریای خزر، کشورهای عضو حوزه اوراسیا و همسایگان شرقی از جمله بازارهایی هستند که می‌توان ظرفیت‌های صنایع خلاق ایران را در آن‌ها توسعه داد. با این حال، در استفاده از ظرفیت‌های موجود برای ایجاد ارتباط میان تولیدکنندگان و هنرمندان ایرانی با بازارهای خارجی، همچنان ضعف‌هایی وجود دارد که باید برطرف شود.
وی تصریح کرد: لازم است از ظرفیت کنسولگری‌ها و دیگر ابزارهای دیپلماسی کشور برای پیوند دادن محصولات و آثار خلاق ایرانی با بازارهای خارجی استفاده کنیم. اگر در این زمینه به‌موقع اقدام نکنیم، ممکن است ایده و خلاقیت در ایران شکل بگیرد، اما ارزش اقتصادی حاصل از آن در کشورهای دیگر ایجاد شود و به آن کشورها برسد.
رئیس بنیاد ملی نخبگان با تأکید بر اهمیت زمان‌بندی در تجاری‌سازی آثار خلاقانه خاطرنشان کرد: باید میان خلق ایده، توسعه محصول، ورود به بازار و حفاظت از حقوق مالکیت فکری و هنری هماهنگی وجود داشته باشد. اگر این مراحل به‌موقع و در ارتباط با یکدیگر پیش بروند، امکان حفظ حقوق صاحبان ایده و بهره‌مندی اقتصاد کشور از ارزش افزوده محصولات خلاق افزایش می‌یابد.
تفاوت جایگاه ایران در شاخص‌های ورودی و خروجی نوآوری
افشین در بخش دیگری از سخنان خود، در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت ایران در شاخص جهانی نوآوری، بر ضرورت تفکیک شاخص‌های ورودی و خروجی در تحلیل عملکرد کشور تأکید کرد و گفت: برای بررسی جایگاه ایران در شاخص جهانی نوآوری باید به دو بخش اصلی، یعنی ورودی‌های نوآوری و خروجی‌های حاصل از آن، توجه کرد؛ زیرا این دو بخش وضعیت متفاوتی از عملکرد کشور را نشان می‌دهند.
وی با اشاره به وضعیت ایران در شاخص‌های مرتبط با نهادها توضیح داد: در بخش نهادی که در زمره شاخص‌های ورودی قرار می‌گیرد، جایگاه ایران در رتبه‌بندی مورد اشاره در محدوده رتبه ۱۳۵ از میان ۱۳۸ کشور قرار داشته است. این وضعیت بر جایگاه کلی کشور در شاخص جهانی نوآوری اثر می‌گذارد.
معاون علمی رئیس‌جمهور با تشریح برخی از مؤلفه‌های اثرگذار بر این بخش افزود: کیفیت محیط نهادی، میزان تسهیل‌گری برای فعالیت‌های اقتصادی و نوآورانه و وضعیت زیرساخت‌های ارتباطی از جمله عواملی هستند که در ارزیابی این بخش اهمیت دارند. دسترسی به اینترنت پایدار و توسعه زیرساخت‌های ارتباطی، از جمله شبکه‌های نسل پنجم و نسل‌های پیشرفته‌تر، می‌تواند بر عملکرد کسب‌وکارهای نوآور و صنایع خلاق تأثیرگذار باشد.
افشین با اشاره به محدودیت‌های زیرساختی و ارتباطی تجربه‌شده در دوره مورد ارزیابی عنوان کرد: شرایط کشور در سال گذشته، از جمله قطعی‌ها و اختلالات اینترنتی، کندی فعالیت‌های مرتبط با محصولات و خدمات و تعطیلی برخی ادارات، بر عملکرد زیرساختی و نهادی اثر گذاشت. این عوامل در کنار سایر مؤلفه‌های اقتصادی و ساختاری باید در تحلیل تغییرات جایگاه کشور مورد توجه قرار گیرند.
وی همچنین ارتباط با بازارهای جهانی را یکی دیگر از عوامل مؤثر بر شاخص‌های نوآوری دانست و اظهار کرد: میزان اتصال به بازارهای بین‌المللی در ارزیابی عملکرد کشور اهمیت دارد و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها و مشکلات مرتبط با مبادلات و ارتباطات بین‌المللی می‌تواند بر این بخش اثر بگذارد.
عملکرد خروجی‌های نوآوری ایران در سطحی متفاوت از شاخص‌های ورودی
رئیس بنیاد ملی نخبگان با تفکیک وضعیت شاخص‌های ورودی و خروجی گفت: در بخش خروجی‌های نوآوری، جایگاه ایران در برخی شاخص‌ها حدود رتبه‌های ۵۲ تا ۵۴ گزارش شده است؛ در حالی که در بخش ورودی‌ها، به‌ویژه شاخص‌های نهادی، وضعیت کشور ضعیف‌تر ارزیابی می‌شود.
وی افزود: این تفاوت نشان می‌دهد که برای ارزیابی توان نوآوری کشور، نباید تنها به رتبه کلی اکتفا کرد. لازم است بررسی شود که زیرساخت‌ها، نهادها و شرایط محیطی تا چه اندازه امکان بروز و توسعه ظرفیت‌های نوآورانه را فراهم می‌کنند و در مقابل، خروجی‌های حاصل از فعالیت‌های علمی، فناورانه و خلاقانه در چه سطحی قرار دارند.
افشین با اشاره به چندبعدی بودن شاخص جهانی نوآوری تصریح کرد: جایگاه کشور در این رتبه‌بندی به یک مؤلفه محدود نمی‌شود و مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، نهادی، زیرساختی، تجاری و بین‌المللی در آن نقش دارند. بنابراین، نمی‌توان تغییرات رتبه را صرفاً به یک عامل مانند میزان صادرات، واردات یا تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان نسبت داد.
وی با بیان این‌که بهبود جایگاه ایران مستلزم تقویت هم‌زمان اجزای مختلف زیست‌بوم نوآوری است، خاطرنشان کرد: توسعه زیرساخت‌های ارتباطی، بهبود شرایط فعالیت کسب‌وکارها، افزایش پایداری شبکه‌های ارتباطی و تقویت ارتباط با بازارهای جهانی باید در کنار یکدیگر دنبال شوند تا زمینه بهبود عملکرد کشور در شاخص‌های بین‌المللی فراهم شود.
معاون علمی رئیس‌جمهور با ابراز خوش‌بینی نسبت به امکان بهبود جایگاه ایران در آینده اظهار کرد: امیدواریم با عبور از شرایط خاص و بازگشت ثبات به وضعیت کشور، زمینه بهبود شاخص‌ها فراهم شود. بخشی از تغییرات رتبه را باید در چارچوب شرایط مقطعی و محدودیت‌های موجود بررسی کرد؛ بااین‌حال، بازگشت به جایگاه مناسب‌تر به تقویت زیرساخت‌ها و بهبود مجموعه شرایط مؤثر بر نوآوری وابسته است.
افشین در پایان تأکید کرد: توسعه صنایع خلاق و ارتقای جایگاه کشور در شاخص‌های جهانی نوآوری، نیازمند نگاهی جامع به کل زیست‌بوم نوآوری است؛ نگاهی که در آن، ظرفیت‌های انسانی و فرهنگی، زیرساخت‌های ارتباطی، سازوکارهای تأمین مالی، دسترسی به بازار و حفاظت از مالکیت فکری در کنار یکدیگر قرار گیرند و امکان تبدیل ایده‌های خلاقانه ایرانی به ارزش اقتصادی و اجتماعی پایدار را فراهم کنند.
