به گزارش پایگاه خبری اکونوآوری، حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور و رئیس بنیاد ملی نخبگان، امروز ۱۴ شهریورماه در ادامه سفر استانی خود به آذربایجان غربی و در نشست با نخبگان، مستعدان و مسئولان استان که با حضور رضا رحمانی، استاندار آذربایجان غربی، حجت الاسلام سیدمهدی قریشی، نماینده ولی فقیه در آذربایجان غربی امام جمعه ارومیه برگزار شد، با تشریح رویکردهای معماری نوین حکمرانی علم، فناوری و نوآوری، اظهار کرد: امروز نیاز مبرم کشور، عبور از مرجعیت علمی و رسیدن به مرجعیت فناوری است و این مسیر باید با هدف ایجاد قابلیت و افزایش اثرگذاری ایران در زنجیره ارزش جهانی فناوری با جدیت دنبال شود.
افشین تأکید کرد: معماری نوین حکمرانی علم، فناوری و نوآوری زمانی محقق می‌شود که همه اجزای زیست‌بوم در کنار یکدیگر قرار گیرند و هر استان با شناسایی ظرفیت‌ها و مزیت‌های خود، یک زنجیره ارزش مشخص را شکل دهد. هدف نهایی این است که از دانش و پژوهش تا فناوری، تولید، بازار و خلق ثروت، یک مسیر پیوسته و اثرگذار ایجاد شود و استان‌ها بتوانند با تکیه بر ظرفیت نخبگان، دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و بخش خصوصی، نقش مشخصی در این معماری ایفا کنند.
ضرورت همراهی و تسلط به‌هنگام بر فناوری‌ها
وی با بیان اینکه فناوری ماهیتی پویا و متغیر دارد، افزود: در جهان فناوری، هیچ فناوری ایستا نیست و حتی فناوری‌هایی که امروز در اوج قرار دارند، ممکن است چند سال یا حتی چند روز آینده جای خود را به فناوری‌های جدید بدهند. آنچه برای کشور قابلیت ایجاد می‌کند، صرفاً داشتن یک فناوری مشخص نیست؛ بلکه توان همراهی با تحولات، شناخت روندها و سوار شدن به‌موقع بر موج فناوری‌های جدید است.
افشین فناوری را به موجی تشبیه کرد که نمی‌توان در برابر آن ایستاد و گفت: فناوری مانند موج است؛ نمی‌توان جلوی آن را گرفت، نسبت به آن بی‌تفاوت بود یا الزاماً پیش از رسیدن آن حرکت کرد. کشورها و مجموعه‌هایی موفق خواهند بود که موج فناوری را به‌موقع شناسایی کنند، جهت حرکت آن را تشخیص دهند، برای مواجهه و بهره‌گیری از آن برنامه‌ریزی کنند و در زمان مناسب برنامه خود را با چابکی اجرا کنند.
معاون علمی رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت آینده‌نگری در سیاست‌گذاری فناوری ادامه داد: باید بتوانیم حدس بزنیم و بدانیم فناوری در آینده به کدام سمت حرکت خواهد کرد. برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری باید به‌موقع انجام شود و اجرای برنامه‌ها نیز نباید با تأخیر صورت گیرد. اگر فناوری را دیر ببینیم، فرصت اثرگذاری و ایجاد مزیت را از دست خواهیم داد؛ در مقابل، کشورهایی موفق هستند که روندهای فناورانه را به‌موقع می‌بینند، برای آنها برنامه دارند و به‌سرعت وارد مرحله اجرا می‌شوند.
وی با اشاره به ضرورت ایجاد مزیت‌های فناورانه برای کشور در سطح بین‌المللی، خاطرنشان کرد: باید در مسیر فناوری به گونه‌ای حرکت کنیم که دست‌کم برای تعدادی از کشورهای جهان دارای مزیت‌هایی باشیم که قطع تعامل با ایران برای آنها هزینه ایجاد کند. ایجاد چنین جایگاهی از مسیر دستیابی به مرجعیت علمی و فناورانه امکان‌پذیر است.
افشین، حوزه‌هایی همچون سلول‌های بنیادی، زیست‌فناوری و پزشکی بازساختی را از زمینه‌هایی دانست که ایران ظرفیت دستیابی به مرجعیت در آنها را دارد و گفت: در این حوزه‌ها قطعاً می‌توانیم به مرجعیت علمی و فناورانه دست پیدا کنیم. توسعه آموزش، حمایت از پژوهش‌های تراز اول و ایجاد و تقویت آزمایشگاه‌های مرجع از جمله اقداماتی است که باید در این مسیر دنبال شود.
رئیس بنیاد ملی نخبگان بر ضرورت عبور از حمایت‌های پراکنده و حرکت به سمت حمایت از زنجیره‌های ارزش تأکید کرد و گفت: در پارادایم جدید، هدف این نیست که از نقاط پراکنده در حوزه علم، فناوری و نوآوری حمایت کنیم؛ بلکه باید از یک زنجیره ارزش کامل حمایت شود تا فعالیت‌های علمی و فناورانه در نهایت به اثر واقعی و قابل اندازه‌گیری منجر شوند.
وی افزود: در پارادایم جدید علم، فناوری و نوآوری، معاونت برای هر استان زنجیره‌های ارزشی را تعیین می‌کند و در این چارچوب، مسیر حرکت از دانش تا ثروت، با ایفای نقش همه، بازیگران این زنجیره به صورت مشخص محقق شود.
وی افزود:دانشگاه، پژوهشگر، شرکت دانش‌بنیان، دستگاه اجرایی، صنعت، سرمایه‌گذار و بازار باید در یک زنجیره به هم متصل شوند تا علم به فناوری، فناوری به محصول، محصول به قابلیت و قدرت ملی تبدیل شود.
افشین تصریح کرد: معاونت علمی نباید به دانشگاه یا هر بخش دیگری از زنجیره ارزش فناوری و نوآوری استان به‌صورت منفرد مأموریت بدهد. زیست‌بوم فناوری و نوآوری استان باید با تعامل و همکاری میان بازیگران و با سکان‌داری چارچوب علم و فناوری، مأموریت‌ها را در قالب یک زنجیره به یکدیگر متصل و تا رسیدن به نتیجه دنبال کند.
مشارکت دانشگاهیان آذربایجان غربی در فراخوان‌های بنیاد ملی علم
معاون علمی رئیس‌جمهور یکی از مسیرهای حمایت از ظرفیت پژوهشی استان‌ها را مشارکت فعال دانشگاه‌ها، استادان و پژوهشگران در فراخوان‌ها و طرح‌های بنیاد ملی علم ایران عنوان کرد و گفت: یکی از راه‌هایی که می‌توانیم از پژوهش در استان‌ها حمایت کنیم، مشارکت و حضور دانشگاه‌ها و پژوهشگران استان در فراخوان‌ها و طرح‌های بنیاد ملی علم ایران است.
وی با تأکید بر نقش مشارکت جامعه علمی در تعیین میزان حمایت از پژوهش‌های استانی افزود: تخصیص حمایت از طرح‌های پژوهشی استان متناسب با میزان مشارکت دانشگاهیان، استادان و پژوهشگران استان در این طرح‌ها انجام خواهد شد. بنابراین انتظار می‌رود جامعه دانشگاهی آذربایجان غربی حضور فعال‌تری در این فراخوان‌ها داشته باشد و ظرفیت علمی استان را در رقابت ملی و حمایت‌های پژوهشی به میدان بیاورد.
سه مسیر جذب نخبگان در دستگاه‌ها و بخش خصوصی
افشین در ادامه به سیاست‌های بنیاد ملی نخبگان برای تسهیل جذب و به‌کارگیری سرمایه انسانی توانمند اشاره کرد و گفت: یکی از اقداماتی که در دولت و در دوره فعلی معاونت علمی دنبال شده، تعیین تکلیف و تخصیص ظرفیت‌های مربوط به اعضای هیئت علمی مشمول تا سال ۱۴۰۴ بوده است.
وی با اشاره به سه مسیر اصلی جذب نخبگان اظهار کرد: در حال حاضر سه نوع جذب برای حمایت از بنیاد نخبگان دنبال می‌شود؛ نخست جذب در قالب هیئت علمی، دوم جذب نخبگان در دستگاه‌های اجرایی و سوم جذب در شرکت‌های بزرگ و هلدینگ‌های بخش خصوصی.
معاون علمی رئیس‌جمهور درباره جذب نخبگان در دستگاه‌های اجرایی تأکید کرد: تلاش شده جایگاه شغلی که دستگاه اجرایی برای نخبه تخصیص می‌دهد، متناسب با شأن، تخصص و توانمندی فرد باشد تا ظرفیت نخبگان صرفاً به جذب اداری محدود نشود و افراد بتوانند در جایگاه واقعی و متناسب با تخصص خود اثرگذاری کنند.
وی همچنین از استقبال مناسب شرکت‌های بزرگ و هلدینگ‌های بخش خصوصی از طرح جذب نخبگان خبر داد و افزود: این مسیر نیز با قوت در حال پیگیری است و تلاش می‌شود ظرفیت بخش خصوصی برای به‌کارگیری سرمایه انسانی نخبه و متخصص بیش از پیش فعال شود.
اجرای آیین‌نامه نگهداشت نخبگان
رئیس بنیاد ملی نخبگان همچنین از ابلاغ آیین‌نامه نگهداشت نخبگان خبر داد و گفت: آیین‌نامه نگهداشت نخبگان در ابتدای دولت اعلام و ظرفیت‌های آن ابلاغ شده است. اشکالات و مسائل موجود در این آیین‌نامه در حال رفع است و پس از تکمیل این فرآیند، اجرای آن آغاز خواهد شد.
افشین با تأکید بر اینکه سیاست نگهداشت نخبگان باید در کنار سیاست جذب دنبال شود، خاطرنشان کرد: ایجاد فرصت‌های شغلی متناسب با تخصص، فراهم کردن امکان اثرگذاری و شکل دادن به محیط مناسب برای فعالیت علمی، فناورانه و اقتصادی از الزامات حفظ سرمایه انسانی توانمند در کشور است.
اختصاص ظرفیت مسکن به نخبگان
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات انجام‌شده برای حمایت از نخبگان در حوزه مسکن اشاره کرد و گفت: تاکنون ۳۲۰۰ واحد در سراسر کشور برای نخبگان تخصیص داده شده و ۳۸۰۰ واحد دیگر نیز در شرف تخصیص است.
وی این اقدام را بخشی از مجموعه سیاست‌های حمایتی از جامعه نخبگانی دانست و افزود: حمایت از نخبگان باید مجموعه‌ای از اقدامات در حوزه‌های مختلف باشد تا زمینه برای فعالیت، ماندگاری و اثرگذاری این سرمایه انسانی در کشور فراهم شود.
