به گزارش پایگاه خبری اکونوآوری، نشست صمیمانه حسین افشین، معاون علمی رئیس‌جمهور، با نخبگان و مستعدان برتر استان خراسان شمالی برگزار شد؛ افشین در این نشست از ایجاد مسیر ویژه‌ای برای بررسی درخواست‌های شرکت‌های استان در زمینه استفاده از اعتبار مالیاتی خبر داد.
به گفته او، این مسیر پس از سفر استانی و برای مدت سه ماه فعال خواهد شد تا شرکت‌ها بتوانند هزینه‌های تحقیق و توسعه و فعالیت‌های مرتبط با زیست‌بوم دانش‌بنیان خود را از این طریق پیگیری کنند. در صورت موفقیت این سازوکار، امکان تمدید آن نیز وجود خواهد داشت.
معاون علمی رییس‌جمهور همچنین از فعالان صنعتی استان خواست بخشی از ظرفیت اعتبار مالیاتی خود را به توسعه همکاری با دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان اختصاص دهند.
این مقام مسئول تأکید کرد: سرمایه‌گذاری صنعت در دانشگاه و زیست‌بوم دانش‌بنیان، در نهایت به تقویت خود صنعت منجر می‌شود؛ زیرا دانشگاه نیروی انسانی مورد نیاز بنگاه‌ها را تربیت می‌کند و ارتباط میان این دو بخش می‌تواند زمینه شکل‌گیری نیروی مهندس، کارمند متخصص و نیروی خلاق مورد نیاز صنایع را فراهم کند.
«اعتبار مالیاتی» سرمایه‌گذاری دولت برای تقویت فناوری و تولید
حسین افشین در ادامه سخنان خود با تشریح ظرفیت اعتبار مالیاتی گفت: این ابزار نباید با پرداخت مستقیم بودجه اشتباه گرفته شود. در سازوکار مالیات نشان‌دار، مؤدی می‌تواند محل هزینه‌کرد مالیات خود را در چارچوب تعیین‌شده انتخاب کند و بخشی از این منابع به حوزه‌های علمی، فناوری و تحقیق و توسعه اختصاص یابد.
معاون علمی رئیس‌جمهور اعتبار مالیاتی را نوعی سرمایه‌گذاری برای افزایش توان تولید و فناوری کشور دانست و گفت: شرکت‌ها می‌توانند با استفاده از این ظرفیت، منابع بیشتری را صرف تحقیق و توسعه کنند، فناوری تولید خود را ارتقا داده و کیفیت و حجم محصولاتشان را افزایش دهند. در صورت رشد فروش و سودآوری نیز درآمد مالیاتی دولت افزایش خواهد یافت.
افشین برای تشریح آثار این رویکرد به حوزه نانو اشاره کرد و گفت: از ابتدای فعالیت این حوزه تاکنون، با احتساب شرایط تورمی، حدود یک همت منابع در آن هزینه شده است؛ در حالی که درآمد شرکت‌های فعال در حوزه نانو در سال گذشته به حدود ۱۰۰ همت رسیده است.
او تأکید کرد: ارزیابی آثار سرمایه‌گذاری در فناوری نباید تنها به درآمد مستقیم محدود شود؛ چرا که افزایش توان فناورانه، کاهش وابستگی و ایجاد ظرفیت‌های جدید برای تولید نیز بخشی از دستاوردهای این سرمایه‌گذاری است.
امریه نخبگان همچنان برقرار است
معاون علمی رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود درباره استفاده شرکت‌ها از ظرفیت نیروی انسانی نخبه در قالب امریه گفت: با وجود محدودیت‌های ایجادشده برای امریه دستگاه‌های مختلف، این ظرفیت برای نخبگان همچنان برقرار است.
به گفته افشین، نخبگان می‌توانند بخشی از دوره خدمت خود را در شرکت‌های دانش‌بنیان سپری کنند و برای مناطق کمتر برخوردار نیز تمهیداتی در نظر گرفته شده است تا افراد بتوانند در شهر خود از این ظرفیت استفاده کنند.
او این سازوکار را فرصتی برای شرکت‌ها دانست تا از توان تخصصی نیروهای نخبه در فعالیت‌های فناورانه و تخصصی بهره بگیرند.
انتقاد از سرمایه پایین صندوق پژوهش و فناوری استان
افشین در ادامه سخنان خود به موضوع تأمین مالی شرکت‌های دانش‌بنیان پرداخت و گفت: یکی از موانع موجود، ضعف ظرفیت ضمانت صندوق پژوهش و فناوری استان است.
او با اشاره به ظرفیت قانونی صندوق‌های پژوهش و فناوری برای ارائه ضمانت‌نامه اظهار کرد: این صندوق‌ها می‌توانند تا چند برابر سرمایه خود ضمانت ارائه کنند، اما سرمایه صندوق استان خراسان شمالی در شرایط فعلی بسیار پایین است و افزایش آن می‌تواند قدرت ضمانت‌دهی صندوق را به شکل محسوسی بالا ببرد.
او از اتاق بازرگانی و استانداری خراسان شمالی خواست برای تقویت سرمایه صندوق اقدام کنند و درباره ساختار سهامداری آن نیز گفت: اگر سهامداران فعلی امکان مشارکت در افزایش سرمایه را ندارند، باید زمینه ورود سهامداران جدید فراهم شود.
تشریح مدل‌های جدید تأمین مالی دانش‌بنیان‌ها
معاون علمی رئیس‌جمهور همچنین با اشاره به اینکه معاونت علمی صرفاً به منابع دولتی برای تأمین مالی شرکت‌ها متکی نیست، از چند سازوکار جدید در این حوزه سخن گفت. او از ظرفیت اوراق فناوری، طرح «هم‌افزا» و برخی مدل‌های بیمه‌ای به عنوان ابزارهایی نام برد که برای پاسخ به نیازهای مالی شرکت‌های دانش‌بنیان طراحی شده‌اند.
افشین با اشاره به رشد شرکت‌های دانش‌بنیان کشور گفت: این شرکت‌ها دیگر صرفاً بنگاه‌هایی کوچک با نیازهای مالی محدود نیستند و بخشی از آنها به سرمایه‌گذاری‌های چند هزار میلیارد تومانی برای توسعه فعالیت‌های خود نیاز دارند.
به گفته این مقام مسئول، تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان بزرگ نیز افزایش یافته و همین موضوع ضرورت تغییر ابزارهای تأمین مالی را بیشتر کرده است.
ضرورت ارتقای ظرفیت پارک‌های علم و فناوری
معاون علمی رئیس‌جمهور در ادامه گفت: زیرساخت‌های اصلی زیست‌بوم دانش‌بنیان، از جمله پارک‌های علم و فناوری، مراکز رشد، شتاب‌دهنده‌ها و صندوق‌های پژوهش و فناوری، اکنون در استان‌های مختلف کشور توسعه یافته‌اند.
او تأکید کرد: مرحله بعدی، افزایش ظرفیت و توانمندی این مجموعه‌هاست؛ زیرا صرف ایجاد زیرساخت کافی نیست و این مراکز باید بتوانند با فناوری‌های جدید و نیازهای رو به رشد شرکت‌های دانش‌بنیان همراه شوند.
افشین از فعالان اقتصادی و صنعتی خراسان شمالی خواست برای آشنایی بیشتر با ابزارهای موجود، از ظرفیت پارک علم و فناوری استان استفاده کنند و در صورت نیاز، معاونت علمی نیز آمادگی دارد کارشناسان و مسئولان حوزه تأمین مالی خود را برای تشریح این روش‌ها به استان اعزام کند.
تأمین زمین برای مسکن نخبگان در استان‌ها
افشین در پاسخ به موضوع مسکن نخبگان گفت: تأمین زمین برای اجرای این طرح در بیشتر استان‌های کشور انجام شده است.
او با اشاره به دشواری تأمین زمین در استان تهران اظهار کرد: این استان به دلیل محدودیت زمین، شرایط متفاوتی دارد، اما در سایر استان‌ها روند تخصیص زمین پیشرفت مناسبی داشته است.
به گفته معاون علمی رئیس‌جمهور، تاکنون زمین مورد نیاز مسکن نخبگان در حدود ۱۷ استان به صورت قطعی تخصیص یافته و انتظار می‌رود سایر استان‌ها نیز تا ۱۱ مهر، هم‌زمان با روز نخبگان، وضعیت زمین مورد نیاز این طرح را مشخص کنند.
تأکید بر ارزیابی یکسان علمی در کشور
افشین در بخش دیگری از سخنان خود درباره جایگاه علمی استان‌ها گفت: ارزیابی علمی باید بر اساس معیارهای یکسان انجام شود و نباید برای استان‌ها یا مناطق مختلف کشور معیارهای متفاوتی در نظر گرفت.
او افزود: ممکن است برای توسعه زیرساخت‌های علمی در برخی مناطق به دلیل شرایط خاص، حمایت بیشتری اختصاص یابد، اما این موضوع نباید به تغییر معیارهای ارزیابی علمی منجر شود.
افشین با اشاره به فعالیت بنیاد ملی علم ایران، از دانشگاه‌ها و اعضای هیئت علمی خواست از ظرفیت‌های این بنیاد برای اجرای طرح‌های پژوهشی استفاده کنند.
او توضیح داد: حمایت بنیاد ملی علم ایران به صورت فردمحور انجام می‌شود و اعضای هیئت علمی می‌توانند با ارائه پروپوزال برای دریافت حمایت اقدام کنند. به گفته افشین، میانگین پذیرش طرح‌ها در کشور حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد است.
او با اشاره به اختصاص حدود دو همت منابع برای این حوزه گفت: سهم برخی دانشگاه‌های خراسان شمالی از این منابع بسیار محدود بوده است. به عنوان نمونه، دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی در مقطع مورد اشاره هیچ طرحی برای این حمایت ارائه نکرده بود و تعداد طرح‌های ارسالی از برخی دانشگاه‌های دیگر استان نیز محدود بوده است.
پیشنهاد افزایش بودجه بنیاد ملی علم ایران به پنج همت
معاون علمی رئیس‌جمهور همچنین از پیشنهاد خود به رئیس‌جمهور برای افزایش بودجه بنیاد ملی علم ایران خبر داد و گفت: در نامه‌ای به رئیس‌جمهور پیشنهاد کرده است بودجه این بنیاد از حدود ۱۵۰ میلیارد تومان به پنج همت افزایش یابد. رئیس‌جمهور نیز بر اهمیت این موضوع تأکید کرده و دستور بررسی آن را داده است.
افشین ادامه داد: افزایش منابع بنیاد ملی علم ایران می‌تواند به ایجاد جریان پایدارتر پژوهش در دانشگاه‌ها کمک کند و زمینه حمایت بیشتر از طرح‌های علمی و پژوهشی اعضای هیئت علمی را فراهم آورد.
او با اشاره به حضور مسئولان دانشگاهی در دولت چهاردهم افزود دولت توجه ویژه‌ای به حوزه علم و دانشگاه دارد و از دانشگاهیان انتظار می‌رود ایده‌هایی ارائه کنند که قابلیت اجرا داشته باشند.
تأکید دولت بر ایده‌های قابل اجرا
افشین با اشاره به رویکرد رئیس‌جمهور در قبال طرح‌های علمی گفت: هدف صرفاً دریافت طرح و نگهداری آن در ساختار اداری نیست، بلکه طرح‌ها باید قابلیت اجرا و رسیدن به نتیجه مشخص داشته باشند.
او افزود: اگر یک نخبه یا عضو هیئت علمی ایده‌ای دارد که می‌تواند به حل یک مسئله واقعی کمک کند، باید امکانات و میدان لازم برای اجرای آن در اختیارش قرار گیرد و نتیجه کار نیز بر اساس شاخص‌های مشخص ارزیابی شود.
افزایش حمایت از استادان جوان
معاون علمی رئیس‌جمهور در ادامه به برنامه‌های بنیاد ملی نخبگان برای حمایت از استادان جوان اشاره کرد و گفت: در دولت چهاردهم میزان حمایت از این گروه حدود چهار برابر شده است. با توجه به شرایط اقتصادی کشور، این افزایش ممکن است همچنان کافی نباشد و معاونت علمی برای تقویت این حمایت‌ها تلاش خواهد کرد.
افشین همچنین به طرح‌های مختلف بنیاد ملی نخبگان از جمله طرح «تکریم» برای برگزیدگان جایزه علامه طباطبایی، طرح «شتاب»، «همیار صنعت» و «شهید احمدی روشن» اشاره کرد و گفت: این برنامه‌ها بخشی از زنجیره حمایت از نخبگان و استادان جوان را تشکیل می‌دهند.
او از استادان و نخبگان خواست در صورت وجود خلأ در این مجموعه حمایت‌ها، پیشنهادهای خود را به بنیاد ملی نخبگان ارائه کنند تا امکان طراحی برنامه‌های جدید نیز بررسی شود.
حرکت از حمایت مالی مستقیم به ایجاد زنجیره فناوری
معاون علمی رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت ایجاد زنجیره‌ای میان ظرفیت‌های اقتصادی استان، دانشگاه‌ها، نخبگان و شرکت‌های دانش‌بنیان تأکید کرد.
افشین گفت: حمایت از استان‌ها نباید صرفاً به پرداخت منابع مالی برای اجرای چند طرح محدود شود. به گفته او، ظرفیت‌های اقتصادی هر استان باید به مسئله‌ای برای فعالیت نخبگان، دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان تبدیل شود.
او در توضیح این رویکرد گفت: اگر یک معدن یا ظرفیت اقتصادی مشخص در استان وجود دارد، می‌توان آن را در اختیار یک زنجیره فناورانه قرار داد؛ به این معنا که شرکت‌های دانش‌بنیان برای حل مسائل آن شکل بگیرند، دانشگاه‌ها پروژه‌های تحقیقاتی تعریف کنند، منابع پژوهشی برای حل چالش‌های فناورانه اختصاص یابد و زیرساخت‌های آزمایشگاهی و فناوری نیز متناسب با نیاز توسعه پیدا کند.
افشین افزود: در چنین مدلی، حتی ممکن است شرکت‌های دانش‌بنیان خارج از استان نیز در پروژه حضور داشته باشند و نگاه صرفاً استانی جای خود را به یک شبکه ملی با محوریت ظرفیت استان بدهد. ایجاد ساختمان، آزمایشگاه یا زیرساخت فیزیکی، بدون داشتن برنامه‌ای روشن برای تبدیل ایده به محصول و فناوری، به تنهایی کافی نیست.
تبدیل ظرفیت‌های استانی به ثروت و قدرت ملی
معاون علمی رئیس‌جمهور هدف از این رویکرد را ایجاد زنجیره‌ای دانست که در آن ظرفیت‌های بومی به فناوری، فناوری به نوآوری و نوآوری به قابلیت اقتصادی تبدیل شود.
او گفت: معاونت علمی در تعامل با استانداری‌ها، وزارتخانه‌ها، مجلس و سایر دستگاه‌ها به دنبال ایجاد فرصت‌های ویژه برای استان‌هاست تا ظرفیت‌های اقتصادی آنها به موتور محرک فعالیت‌های فناورانه تبدیل شود.
افشین تأکید کرد: حمایت مورد نظر الزاماً به معنای تزریق پول نیست؛ بلکه می‌تواند شامل واگذاری مأموریت، ایجاد دسترسی به ظرفیت‌های اقتصادی، توسعه زیرساخت، حمایت پژوهشی و فراهم کردن امکان سرمایه‌گذاری شرکت‌های دانش‌بنیان باشد.
او در بخش دیگری از سخنان خود اذعان کرد: عملکرد استان‌ها در ایجاد چنین شبکه‌ای می‌تواند در برنامه سفرهای بعدی معاونت علمی نیز مورد توجه قرار گیرد؛ چرا که هدف، ایجاد زیرساخت‌هایی است که بتوانند ایده را به فناوری، فناوری را به قابلیت و در نهایت قابلیت را به ثروت و قدرت ملی تبدیل کنند.
«هیئت‌های اندیشه‌ورز»حلقه اتصال نخبگان و دستگاه‌های اجرایی
افشین در ادامه به نقش هیئت‌های اندیشه‌ورز اشاره کرد و گفت: این هیئت‌ها می‌توانند ارتباط میان نخبگان و دستگاه‌های اجرایی را تقویت کنند.
او با اشاره به پیشنهاد استاندار خراسان شمالی درباره طرح‌های سیاستی این هیئت‌ها مطرح کرد: اگر بسته‌های سیاستی تهیه‌شده در هیئت‌های اندیشه‌ورز در شورای برنامه‌ریزی استان مطرح و در صورت امکان به مصوبه تبدیل شوند، نخبگان می‌توانند اثر ایده‌ها و مطالعات خود را در تصمیم‌گیری‌های اجرایی مشاهده کنند.
معاون علمی رئیس‌جمهور تأکید کرد: معاونت علمی آمادگی دارد هم در شکل‌گیری زنجیره همکاری میان نخبگان و دستگاه‌های اجرایی مشارکت کند و هم برای اجرای پروژه‌های حاصل از این همکاری‌ها پشتیبانی لازم را انجام دهد.
شناسایی استعدادها باید از سنین پایین آغاز شود
افشین در پاسخ به موضوع شناسایی استعدادهای برتر گفت: اگر استعداد افراد از سنین پایین‌تر شناسایی و در مسیر مناسب هدایت شود، ظرفیت بیشتری برای پرورش نیروی انسانی توانمند در کشور ایجاد خواهد شد.
او با اشاره به محدودیت منابع برای اجرای برنامه‌های کاملاً فراگیر عنوان کرد: یکی از راهکارهای مورد پیگیری، تقویت ساختار بنیادهای نخبگان استانی است.
به گفته این مقام مسئول، بنیادهای استانی می‌توانند حلقه ارتباطی مؤثری میان بنیاد ملی نخبگان، استانداری‌ها و دستگاه‌های اجرایی باشند؛ زیرا امکان برقراری ارتباط مستمر با نخبگان هر استان در سطح محلی بیشتر است.
چهار نسل آموزش؛ از انتقال دانش تا خلق ارزش
افشین در بخش دیگری از سخنان خود به تحول الگوهای آموزشی پرداخت و گفت: آموزش در جهان از انتقال صرف دانش به سمت ایجاد مهارت، حل مسئله و در نهایت خلق ارزش حرکت کرده است.
معاون علمی رییس‌جمهور این تحول را در قالب چهار نسل توضیح داد: در نسل نخست، معلم محور اصلی آموزش است و دانش‌آموز بیشتر به دریافت و حفظ اطلاعات می‌پردازد. نسل دوم زمانی شکل می‌گیرد که دانش‌آموز علاوه بر دانستن، بتواند آموخته‌های خود را در قالب مهارت به کار بگیرد. در نسل سوم، توانایی حل مسئله به هدف اصلی آموزش تبدیل می‌شود و در نسل چهارم، دانش‌آموز باید بتواند دانش و مهارت خود را به یک ارزش واقعی تبدیل کند.
او ادامه داد: معاونت علمی نیز با همین نگاه در حال توسعه یک پلتفرم آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی است تا منابع آموزشی و ظرفیت معلمان توانمند بتواند در اختیار دانش‌آموزان سراسر کشور قرار گیرد.
افشین با تأکید بر نقش آموزش و پرورش در آینده زیست‌بوم دانش‌بنیان کشور گفت: دانش‌آموزان امروز نیروی انسانی مورد نیاز کشور در سال‌های آینده هستند و باید از همین مرحله با حل مسئله، فناوری و نوآوری آشنا شوند.
این مقام مسئول افزود: معاونت علمی در همکاری با آموزش و پرورش، برنامه‌هایی را برای توسعه این رویکرد دنبال می‌کند تا دسترسی دانش‌آموزان مناطق مختلف به منابع و روش‌های آموزشی باکیفیت افزایش یابد.
استفاده از ظرفیت صنایع برای تأمین تجهیزات دانشگاهی
معاون علمی رئیس‌جمهور در پاسخ به موضوع کمبود تجهیزات دانشگاهی نیز از توافق با وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای استفاده از ظرفیت هلدینگ‌های بزرگ خبر داد.
به گفته افشین، قرار است بخشی از ظرفیت اعتبار مالیاتی صنایع و هلدینگ‌های بزرگ برای تأمین تجهیزات مورد نیاز دانشگاه‌ها مورد استفاده قرار گیرد.
او در پایان سخنان خود این سازوکار را بخشی از برنامه معاونت علمی برای تقویت زیرساخت‌های علمی استان‌ها دانست و بر ضرورت استفاده از ظرفیت بخش خصوصی در کنار منابع دولتی تأکید کرد.
