به گزارش پایگاه خبری اکونوآوری، حسین افشین در نخستین روز سفر استانی خود به کردستان و همزمان با هفته دولت، در نشست با هیأت‌رئیسه دانشگاه کردستان و مسئولان پارک علم و فناوری استان، ضمن تشریح رویکرد جدید معاونت علمی، بخشی از حمایت‌های مالی و زیرساختی این معاونت برای توسعه زیست‌بوم فناوری کردستان را تشریح کرد.
معاون علمی رئیس‌جمهور در ادامه، با اشاره به روند سیاست‌گذاری معاونت علمی در سال‌های گذشته، گفت: در دوره‌های پیشین، تمرکز اصلی بر ایجاد زیرساخت‌ها، راه‌اندازی شرکت‌های دانش‌بنیان و توسعه شتاب‌دهنده‌ها بود. در نتیجه، شرکت‌های متعددی شکل گرفتند و زیرساخت‌های مختلفی به وجود آمد، اما حمایت‌ها عمدتاً پراکنده بود و تصویر روشنی از زنجیره‌ای که باید در حوزه فناوری دنبال و تقویت شود، وجود نداشت.
افشین ادامه داد: در مرحله بعد، تمرکز بر تولید فناوری قرار گرفت. فناوری‌های مختلفی ایجاد شد و محصولاتی با سطح فناوری بالا به بازار آمدند، اما در مواردی محصول تولیدشده به فروش نرسید؛ یعنی فناوری وجود داشت، دانش فنی وجود داشت، اما ارتباط مناسبی با مشتری و بازار شکل نگرفته بود.
او گفت: این مسئله در بخشی از شرکت‌های دانش‌بنیان، به‌ویژه شرکت‌هایی که ریشه دانشگاهی داشتند، بیشتر دیده می‌شد؛ زیرا برخی از آنها بازار را به اندازه کافی نمی‌شناختند. در نتیجه، فناوری تولید می‌شد، اما به نوآوری تبدیل نمی‌شد.
وی ضمن اشاره به اینکه دنیا به سمت مفهوم «قابلیت» حرکت کرده است؛ اظهار کرد: قابلیت یعنی نوآوری که بتوان آن را تکرار کرد. اگر یک شرکت دانش‌بنیان محصولی تولید کند و یک بار آن را بفروشد، ارزشمند است؛ اما زمانی می‌توان از قابلیت سخن گفت که شرکت بتواند این موفقیت را تکرار کند و نوآوری خود را به شکل پایدار توسعه دهد.
ضرورت اتصال چرخ‌دنده‌های زیست‌بوم به‌یکدیگر
افشین با اشاره به اجزای مختلف زیست‌بوم نوآوری کشور گفت: دانشگاه‌ها، پارک‌های علم و فناوری، شتاب‌دهنده‌ها، مراکز نوآوری، کارخانه‌های نوآوری، صندوق‌های پژوهش و فناوری، صندوق‌های سرمایه‌گذاری شرکتی، بخش خصوصی، صنعت، بازار و رسانه، اجزای این زیست‌بوم هستند.
او ادامه داد: مسئله اینجاست که بسیاری از این اجزا، هرچند ممکن است به‌تنهایی عملکرد خوبی داشته باشند، اما هرکدام کار خودشان را انجام می‌دهند. به تعبیر دیگر، چرخ‌دنده‌هایی داریم که حتی ممکن است بسیار سریع و فعال بچرخند، اما چون به یکدیگر متصل نیستند، حرکت مؤثری در کل سیستم ایجاد نمی‌شود.
معاون علمی رئیس‌جمهور، اتصال زنجیره‌ای اجزا زیست‌بوم به یکدیگر را رویکرد جدید این معاونت خواند و گفت: در این رویکرد، دانش در دانشگاه شکل می‌گیرد، هسته‌های فناور ایجاد می‌شوند، این هسته‌ها در پارک علم و فناوری به شرکت‌های فناور تبدیل می‌شوند، شرکت‌های فناور با حمایت پارک و معاونت علمی به سمت دانش‌بنیان شدن حرکت می‌کنند و پس از آن، سرمایه‌گذاری و اتصال به صنعت و بازار شکل می‌گیرد.
به گفته او، رسانه نیز در این زنجیره نقش دارد و می‌تواند به اتصال اجزای مختلف کمک کند.
افشین با تأکید بر نقش پارک‌های علم و فناوری گفت: ما در معاونت علمی مراکز رشد و شتاب‌دهنده‌ها را ذیل پارک علم و فناوری می‌بینیم و پارک باید تعامل میان دانشگاه‌های مختلف، مراکز رشد، شرکت‌ها و سایر اجزای زیست‌بوم استان را برقرار کند و انتظار داریم پارک نقش رهبر اکوسیستم را ایفا کند.
کردستان ۶۳ شرکت دانش‌بنیان دارد؛ اما همه فعال نیستند
معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان کردستان گفت: در استان ۶۳ شرکت دانش‌بنیان ثبت شده است، اما بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد همه آنها فعال نیستند.
او توضیح داد: در جریان سفر، با این شرکت‌ها تماس گرفته شد و ۳۷ شرکت برای حضور در جلسات اعلام آمادگی کردند. ۱۱ شرکت اعلام کردند که تمایلی به حضور ندارند و با ۱۵ شرکت نیز پس از چند بار تماس، ارتباط برقرار نشد.باید مشخص شود چرا بخشی از شرکت‌های ثبت‌شده فعال نیستند و چه عواملی باعث شده است ارتباط آنها با زیست‌بوم استان کاهش پیدا کند.
حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور کردستان
افشین از تصویب تسهیلات برای شرکت‌های دانش‌بنیان کردستان خبر داد و گفت: شرکت‌هایی که فرم‌های مربوط را تکمیل کنند و مراحل لازم را تا مهلت تعیین‌شده انجام دهند، می‌توانند از این تسهیلات استفاده کنند.
معاون علمی رئیس‌جمهور با اشاره به سهم جمعیتی کردستان از کشور گفت: جمعیت استان حدود ۲ درصد جمعیت کشور است. اگر میانگین کشور را ملاک قرار دهیم، کردستان باید دست‌کم حدود ۲ درصد از شرکت‌های دانش‌بنیان کشور را در خود جای دهد.
وی افزود: با توجه به تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان در کشور، کردستان ظرفیت قابل توجهی برای افزایش تعداد شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان دارد. افزایش تعداد شرکت‌ها به‌تنهایی هدف نهایی نیست، اما این شاخص نشان می‌دهد ظرفیت استان هنوز به اندازه کافی فعال نشده است و باید برای رشد شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان برنامه داشت.
او تأکید کرد: منابع معاونت علمی و صندوق نوآوری و شکوفایی عمدتاً در چارچوب قوانین موجود به شرکت‌های دانش‌بنیان اختصاص پیدا می‌کند و بنابراین توسعه تعداد و کیفیت این شرکت‌ها در استان اهمیت دارد.
حمایت از شرکت‌های فناور در مسیر دانش‌بنیان شدن
افشین از اجرای طرح «نوشناس» برای کمک به شرکت‌هایی خبر داد که هنوز دانش‌بنیان نیستند، اما ظرفیت حرکت به این سمت را دارند.
به گفته معاون علمی رئیس‌جمهور، پارک علم و فناوری مسئول انتخاب شرکت‌ها خواهد بود و معاونت علمی در انتخاب تک‌تک آنها دخالت نمی‌کند، اما طرح‌ها باید در سامانه ثبت شوند و مطابق آیین‌نامه مورد ارزیابی قرار گیرند.
حمایت از شرکت‌های خلاق
او همچنین از اختصاص حمایت‌هایی برای توسعه شرکت‌های خلاق خبر داد و گفت: این حمایت برای فعال کردن هسته‌ها و شرکت‌های خلاق استان در نظر گرفته شده است.
این مقام مسئول تأکید کرد: این حمایت‌ها نیز باید در قالب سازوکار مشخص انجام شود و پارک علم و فناوری مسئول هماهنگی و اجرای آن خواهد بود.
حمایت از زیرساخت‌های فناورانه
افشین در ادامه از آمادگی معاونت علمی برای حمایت از زیرساخت‌های فناورانه کردستان خبر داد و گفت: این حمایت‌ها باید بر اساس مزیت‌های منتخب استان انجام شود. بخشی از ظرفیت‌هایی که در جریان سفر شناسایی شده‌اند، قابلیت حمایت دارند و تصمیم نهایی درباره میزان و محل هزینه‌کرد منابع پس از بررسی‌های کارشناسی و بازدیدها گرفته خواهد شد.
معاون علمی رئیس‌جمهور افزود: در برخی موارد، دانشگاه‌ها دارای ساختمان و فضای مناسب هستند و معاونت علمی می‌تواند برای تجهیز آنها کمک کند. در این موارد، حمایت معاونت علمی باید صرفاً در چارچوب مقررات و برای تجهیز زیرساخت‌های موجود انجام شود.
وی همچنین درباره امکان استفاده از ظرفیت صندوق نوآوری برای شرکت‌های دانش‌بنیان گفت: شرکت‌های دانش‌بنیان می‌توانند در چارچوب مقررات صندوق، برای ایجاد زیرساخت و ساخت‌وساز از تسهیلات استفاده کنند.
تجهیز آزمایشگاه‌ها و ایجاد اتاق تمیز
معاون علمی رئیس‌جمهور همچنین درباره حمایت از تجهیزات آزمایشگاهی استان گفت: توافق‌های کارشناسی انجام‌شده میان مسئولان استان و معاونت علمی بررسی شده و مواردی که در چارچوب سیاست‌های معاونت قرار داشته باشد، مورد حمایت قرار می‌گیرد.
او درباره ایجاد اتاق تمیز نیز اظهار کرد: معاونت علمی از تجهیز یک اتاق تمیز در استان حمایت خواهد کرد، مشروط به آنکه فضای مناسب آن از قبل وجود داشته باشد و قابلیت تبدیل شدن به اتاق تمیز مطابق استانداردهای لازم را داشته باشد.
افشین تأکید کرد: محل استقرار این زیرساخت باید به دقت انتخاب شود و امکان آن وجود دارد که این فضا در دانشگاه علوم پزشکی، دانشگاه کردستان، دانشگاه آزاد، دانشگاه ملی مهارت یا پارک علم و فناوری قرار گیرد؛ معیار اصلی، مناسب بودن فضا و امکان ارائه خدمات به مجموعه‌های مختلف استان است.
وی از مسئولان استان خواست پروپوزال مشترک این طرح را حداکثر ظرف یک‌ماه در سامانه معاونت علمی بارگذاری کنند تا فرآیند بررسی و حمایت آغاز شود
«صندوق پژوهش و فناوری» حلقه واسط میان استان و معاونت علمی
معاون علمی رئیس‌جمهور همچنین بر تقویت نقش صندوق پژوهش و فناوری استان تأکید کرد و گفت: معاونت علمی در حال تغییر مدل تعامل خود با صندوق‌هاست.
او توضیح داد: صندوق نوآوری و شکوفایی نباید خود را درگیر همه پروژه‌ها، از طرح‌های کوچک تا پروژه‌های بسیار بزرگ، کند. بهتر است پروژه‌های استانی از طریق صندوق‌های پژوهش و فناوری بررسی شوند و معاونت علمی منابع لازم را در اختیار آنها قرار دهد.
افشین گفت: اگر صندوق استانی ارزیابی را به شکل مناسب انجام دهد، معاونت علمی می‌تواند اعتبار مورد نیاز را در اختیار آن قرار دهد تا تصمیم‌گیری و پرداخت در استان انجام شود.
وی این مدل را مشابه نقش بانک مرکزی نسبت به شبکه بانکی توصیف کرد و افزود: صندوق نوآوری باید بیشتر نقش سیاست‌گذار و تأمین‌کننده منابع را داشته باشد و صندوق‌های استانی نیز بتوانند بخشی از عملیات را انجام دهند.
سرمایه‌گذاری در پروژه‌های راهبردی
افشین در بخش دیگری از سخنانش به پروژه‌های ملی معاونت علمی اشاره کرد و گفت: این معاونت در چند فراخوان راهبردی، پروژه‌های ملی تعریف کرده است و منابع قابل توجهی برای اجرای آنها در نظر گرفته شده است؛ هدف این طرح‌ها، ایجاد ظرفیت تولید داخلی و کاهش ارزبری است.
به گفته معاون علمی رئیس‌جمهور، در این طرح‌ها معاونت علمی، صندوق نوآوری و شکوفایی و بخش خصوصی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و برای برخی پروژه‌های راهبردی، هدف‌گذاری مشخصی برای کاهش ارزبری انجام شده است.
او تأکید کرد: هدف اصلی این نوع حمایت‌ها، تعریف پروژه‌هایی است که خروجی آنها از ابتدا مشخص باشد؛ یعنی بدانیم سرمایه‌گذاری انجام‌شده در نهایت چه محصول، چه میزان تولید، چه میزان صرفه‌جویی ارزی یا چه اثر اقتصادی ایجاد خواهد کرد.
هاب صادراتی شرکت‌های دانش‌بنیان به اقلیم کردستان
معاون علمی رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنان خود از پیشنهاد ایجاد «خانه نوآوری» برای توسعه صادرات شرکت‌های دانش‌بنیان به اقلیم کردستان عراق خبر داد و گفت: با توجه به موقعیت جغرافیایی و ظرفیت‌های کردستان، ایجاد یک هاب صادراتی می‌تواند به توسعه بازار شرکت‌های دانش‌بنیان و فناور استان کمک کند.
به گفته این مقام مسئول، حمایت از راه‌اندازی این هاب صادراتی در دستور کار معاونت علمی قرار دارد.
معاون علمی رئیس‌جمهور در بخش پایانی سخنانش درباره نحوه اجرای مصوبات سفر توضیح داد: طرح ابتدا از نظر کامل بودن اطلاعات بررسی می‌شود و اگر نقص داشته باشد برای اصلاح بازگردانده خواهد شد. اگر مهلت یک‌ماهه سپری شود و طرح تکمیل نشده باشد، مصوبه ممکن است لغو شود.
افشین دلیل این موضوع را محدودیت منابع مالی عنوان کرد و افزود: معاونت علمی با محدودیت منابع مواجه است و باید بودجه خود را به شکلی تنظیم کند که امکان اجرای تعهدات در استان‌های مختلف وجود داشته باشد.
او تأکید کرد: هر مصوبه‌ای که نهایی و ابلاغ شود و شرایط لازم را داشته باشد، معاونت علمی خود را متعهد به تأمین آن می‌داند، اما استان باید فرآیند ثبت و تکمیل مستندات را در مهلت تعیین‌شده انجام دهد
تاکید بر نتیجه‌محوری حمایت‌ها
افشین در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد: معیار حمایت‌های آینده معاونت علمی، صرفاً تعداد طرح‌ها، ساختمان‌ها یا مراکز ایجادشده نخواهد بود، بلکه خروجی اقتصادی و فناورانه آنها مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.
او گفت: معاونت علمی برای هر استان مجموعه‌ای از داده‌ها، از جمله اطلاعات اقتصادی، صادرات، واردات، ظرفیت‌های علمی و تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان را بررسی می‌کند و انتظار دارد اثر حمایت‌ها در شاخص‌های استان دیده شود. استانی که بتواند سریع‌تر و دقیق‌تر مزیت‌های خود را شناسایی کند، زنجیره‌های خود را شکل دهد و خروجی قابل اندازه‌گیری ایجاد کند، از حمایت بیشتری برخوردار خواهد شد.
افشین تأکید کرد: هدف این نیست که صرفاً یک مصوبه جدید ثبت شود؛ باید مشخص باشد این مصوبه در سال آینده چه تغییری در وضعیت استان ایجاد کرده است.
همچنین در این نشست بر ضرورت تقویت ارتباط میان دانشگاه کردستان، پارک علم و فناوری، دانشگاه علوم پزشکی، دانشگاه آزاد، دانشگاه ملی مهارت، شرکت‌های دانش‌بنیان و سایر بازیگران زیست‌بوم تأکید شد.
