رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان، با تشریح سیر تکاملی نظام علم و فناوری از اواخر دهه ۶۰ تاکنون، اعلام کرد: پارادایم جدید در دولت چهاردهم، بر پایه «تداوم فعالیتهای نوآورانه» و «تأمین تدارکات راهبردی» بنا شده است تا از حمایتهای صرفاً محصولمحور به سمت حمایتهای رفتاری و پایدار حرکت کنیم.
به گزارش پایگاه خبری اکونوآوری، عبدالحسن بهرامی، رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان معاونت علمی، در پنل تخصصی حمایتهای شرکتهای دانشبنیان در پارادایم جدید که در حاشیه رویداد «معماری نوین حکمرانی علم و فناوری کشور» برگزار شد، با ارجاع به ارائه معاون علمی رییسجمهور، به تبیین سیر تکامل نظام علم و فناوری ایران پرداخت. وی اظهار داشت: آنچه امروز در سطح کلان و ملی شاهد هستیم، حاصل یک مسیر طولانی و مرحلهبندی شده است.
سیر تکاملی؛ از توسعه دانشجو تا زنجیره ارزش
بهرامی با بازخوانی تاریخچه نظام علم و فناوری، گفت: پس از جنگ تحمیلی و در اواخر دهه ۶۰، تمرکز کشور بر افزایش تعداد دانشجویان و محققان بود. در اواخر دهه ۷۰، با شناسایی نظام مسائل و چالشهای کشور، رویکرد ما به سمت ایجاد مراکز تحقیقاتی، پژوهشگاهها و پژوهشکدهها رفت. سپس در اواخر دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰، با اقتباس از رویههای بینالمللی، پارادایم جدید ایجاد پارکهای علم و فناوری در کشور مطرح شد.
وی افزود: در ادامه این مسیر، پارکهای علم و فناوری، صندوقهای پژوهش و فناوری و متعاقباً شتابدهندهها ایجاد شدند تا در نهایت، زنجیره ارزش و حلقههای خلاق در کشور شکل بگیرد.
پارادایم جدید دولت چهاردهم: از حمایت از «شرکت» به حمایت از «فعالیت»
رئیس مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان با اشاره به آسیبشناسیهای انجام شده در مجموعه معاونت علمی، از تغییر بنیادین در رویکرد حمایتی دولت چهاردهم سخن گفت. وی تصریح کرد: ما در حال گذار از یک پارادایم قدیمی به پارادایم جدید هستیم. در قانون حمایت از شرکتهای دانشبنیان، حمایت ما مبتنی بر «شرکت» بود؛ اما در قانون جهش تولید دانشبنیان، حمایت ما مبتنی بر «فعالیت» است.
بهرامی تأکید کرد: هدف اصلی این پارادایم، ایجاد یک رفتار مستمر و پایدار نوآورانه است. وی گفت: ما صرفاً به دنبال توسعه یک محصول خاص در یک شرکت نیستیم؛ زیرا اگرچه توسعه محصول حائز اهمیت است، اما اثربخشی واقعی زمانی حاصل میشود که این نوآوری به یک رفتار مستمر و پایدار تبدیل شود. این پارادایم جدید، برخاسته از سیر تکامل طبیعی نظام علم و فناوری کشور است.
تأمین تدارکات راهبردی و تجربه موفق تجهیزات آزمایشگاهی
رئیس مرکز راهبری یکی از ابزارهای اجرایی این پارادایم جدید را تأمین تدارکات و خرید راهبردی دولت اعلام کرد و با ارائه یک نمونه عملیاتی، اظهار داشت: ما در معاونت علمی، تجربه موفقی را در حوزه تجهیزات آزمایشگاهی داشتهایم. در سالهای گذشته، از طریق ایجاد یارانه و حمایت از دانشگاهها، توانستیم یک شبکه از شرکتهای تولیدکننده تجهیزات آزمایشگاهی را در داخل کشور ایجاد کنیم که این تجربه در نمایشگاههای ایرانساخت نیز به خوبی خود را نشان داد.
وی اظهار داشت: هدف اصلی در دولت چهاردهم، ایجاد مسیری پایدار برای نوآوری در زیستبوم است تا فراتر از توسعه یک محصول، اثربخشی ساختاری ایجاد شود.
تجربه درخشان حوزه تجهیزات آزمایشگاهی
بهرامی با ارائه آماری از موفقیتهای عملیاتی معاونت علمی، از تجربه درخشان حوزه تجهیزات آزمایشگاهی گفت: در اوایل دهه نود، سیاستگذاران هدفگذاری کرده بودند که تا سالهای ۹۳ و ۹۴ حدود ۴۰ تا ۵۰ شرکت تولیدکننده تجهیزات آزمایشگاهی در کشور داشته باشیم؛ اما با حمایتهای مستمر معاونت علمی در طول این ۱۳ دوره، امروز شاهد حضور نزدیک به ۱۰۰۰ شرکت تولیدکننده در نمایشگاههای ایرانساخت هستیم.
وی افزود: این حمایتها منجر به معرفی بیش از ۲۰ هزار مدل محصول، ایجاد اشتغال برای بیش از ۷ هزار نیروی دانشپایه و صرف حدود ۸۰۰ میلیارد تومان یارانه شده است.
جبران شکاف فناوری و جهش در هوش مصنوعی
رئیس مرکز راهبری با اشاره به تمرکز بر فناوریهای نوظهور از جمله هوش مصنوعی، کوانتوم، امنیت سایبری، لیزر و فوتونیک، از نقش «خرید راهبردی دولت» در این مسیر سخن گفت. وی با اشاره به چالشهای حوزه هوش مصنوعی اظهار داشت: در حالی که ایران در مطالعات بنیادین هوش مصنوعی با دنیا فاصله اندکی دارد، اما در حوزه کاربرد، با حمایتهای پروژههایی نظیر سکوی ملی هوش مصنوعی، پروژه ایران دیجیتال و گرنتهای کاربردی در صنایع آب، انرژی، معدن و امداد و نجات، توانسته است شکافهای موجود را جبران کند.
بهرامی با اشاره به گزارش دانشگاه آکسفورد تأکید کرد: این اقدامات منجر به جهش رتبه ایران در حوزه هوش مصنوعی از رتبه ۹۳ به رتبه ۷۱ یا ۷۲ شده است که نشاندهنده موفقیت راهبرد حمایت از نوآوری باز است.
مدل مشارکتی و نقش شرکتهای دانشبنیان به عنوان «حلال»
وی در ادامه، از مدل جدید تأمین مالی و مشارکت بخشهای مختلف گفت و اظهار داشت: در این یک سال و نیم اخیر، معاونت علمی توانسته حدود ۱.۵ همت از شرکتهای دانشبنیان حمایت کند و همزمان با جذب ۳.۵ همت از منابع سایر بخشها، پروژهها را به صورت مشارکتی پیش ببرد.
بهرامی با اشاره به هدفگذاری آینده، افزود: در مرکز راهبری ستادهای توسعه اقتصاد دانشبنیان، ما به دنبال استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان به عنوان «حلالها» و راهکاردهندگان برای رفع چالشهای نظام صنعت و بخشهای حاکمیتی هستیم تا از این طریق، گرههای زنجیره ارزش و نظام مسائل اقتصادی کشور گشوده شود.
فراخوان برای همکاری منطقهای
در پایان، وی بر ضرورت عملیاتی شدن این پارادایم از طریق «نظامهای محاورهای منطقهای»، «کارهای علم و فناوری در استانها» و «صندوقهای پژوهش فناوری» تأکید کرد و از تمامی بازیگران زیستبوم خواست تا با همکاری و همفکری با معاونت علمی، توسعه قابلیتها و واحدهای R&D را از طریق شرکتهای دانشبنیان تسریع کنند.
