همسوسازی ظرفیت نخبگانی با مسائل اولویت‌دار خراسان جنوبی

به گزارش پایگاه خبری اکونوآوری، سعید خدایگان، قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان، در نشست معرفی حمایت‌ها و ظرفیت‌های بنیاد ملی نخبگان به نخبگان، استادان و دانشگاهیان استان خراسان جنوبی ظرفیت‌های انسانی، علمی و دانشگاهی خراسان جنوبی را تشریح و مجموعه‌ای از برنامه‌های بنیاد برای شناسایی، توانمندسازی، جذب، نگهداشت و اثرگذاری نخبگان را معرفی کرد.

این نشست در راستای سفر معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رییس جمهور، به خراسان جنوبی و با هدف شناسایی قابلیت‌های فناورانه و نوآورانه استان، معرفی ظرفیت‌های حمایتی بنیاد ملی نخبگان و تبیین رویکرد معماری نوین حکمرانی علم، فناوری و نوآوری برگزار شد.

تشریح ظرفیت‌های انسانی و نخبگانی خراسان جنوبی

خدایگان، در ابتدای سخنان خود، ضمن ارائه گزارشی تفصیلی از شکل‌گیری، حمایت‌ها و طرح‌های بنیاد نخبگان، با اشاره به ظرفیت‌های جغرافیایی، جمعیتی و دانشگاهی خراسان جنوبی اظهار کرد: خراسان جنوبی سومین استان پهناور کشور است با برخورداری از مرز مشترک با افغانستان، از ظرفیت‌های ویژه‌ای برای توسعه برخوردار است.

وی افزود: بیش از ۳۵ هزار دانشجو در دانشگاه‌های مختلف استان مشغول به تحصیل هستند و همین جامعه دانشگاهی، در کنار ظرفیت‌های علمی و تخصصی استادان و پژوهشگران، یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های خراسان جنوبی برای حرکت در مسیر توسعه علمی، فناورانه و اقتصادی به شمار می‌رود.

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان با اشاره به وضعیت جامعه نخبگانی استان ادامه داد: تاکنون بیش از ۷۰۰ نخبه از خراسان جنوبی از طریق سازوکارهای بنیاد ملی نخبگان شناسایی شده‌اند، اما این عدد به طور قطع بیانگر تمام ظرفیت نخبگانی استان نیست؛ چرا که شناسایی و بهره‌مندی از بسیاری از حمایت‌های بنیاد ماهیتی تقاضامحور دارد و افراد باید برای قرار گرفتن در فرآیندهای حمایتی، درخواست خود را ارائه کنند.

خدایگان تأکید کرد: بر همین اساس، ظرفیت واقعی نخبگان استان می‌تواند به مراتب بیش از آمار موجود باشد و لازم است دانشگاه‌ها، استادان و بنیاد نخبگان استان در شناسایی و معرفی استعدادهای برتر و نخبگان فعال‌تر عمل کنند.

ظرفیت جذب نخبگان در دانشگاه‌ها و دستگاه‌های اجرایی

وی با اشاره به وضعیت جذب نخبگان در خراسان جنوبی گفت: در پنج سال گذشته، سه نفر از مسیرهای بنیاد ملی نخبگان در دانشگاه‌های استان جذب شده‌اند و در حوزه جذب استعدادهای برتر و نخبگان در دستگاه‌های اجرایی نیز حدود ۲۰ تا ۲۵ نفر از ظرفیت‌های این طرح‌ها بهره‌مند شده‌اند.

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان توسعه این مسیرها را یکی از محورهای مهم سیاست‌های بنیاد دانست و افزود: تلاش بنیاد این است که برای نخبگان صرفاً یک مسیر مشخص تعریف نشود، بلکه افراد مستعد و نخبه بتوانند متناسب با علاقه، تخصص و شرایط خود در دانشگاه، دستگاه اجرایی، شرکت دانش‌بنیان، صنعت یا بخش خصوصی فعالیت کنند.

پیوند ظرفیت نخبگان با نیازهای صنعت

خدایگان در ادامه با تشریح ظرفیت طرح همیار صنعت گفت: در این طرح، صنعت مسائل و نیازهای خود را با بنیاد ملی نخبگان به اشتراک می‌گذارد و استادان، دانشجویان و نخبگان می‌توانند در قالب پروژه‌های ارتباط با صنعت برای حل این مسائل مشارکت کنند.

وی افزود: پس از تعریف مسئله و انعقاد قرارداد، هزینه‌هایی که شرکت برای اجرای پروژه انجام می‌دهد، با تأیید بنیاد ملی نخبگان می‌تواند از محل اعتبار مالیاتی مورد استفاده قرار گیرد. به این ترتیب، شرکت‌ها می‌توانند بخشی از هزینه‌های تحقیق و توسعه و پروژه‌های ارتباط با دانشگاه را از ظرفیت اعتبار مالیاتی خود تأمین کنند.

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان، با تأکید بر اینکه این ظرفیت برای صنایع کوچک و بزرگ استان قابل استفاده است، گفت: استادانی که هم‌اکنون با صنایع ارتباط دارند نیز می‌توانند این ارتباط و مسائل موجود را به بنیاد منعکس کنند تا امکان تعریف پروژه در چارچوب این طرح فراهم شود.

وی ادامه داد: بنیاد ملی نخبگان در استان نیز آماده است این ظرفیت را برای صنایع و دانشگاهیان تبیین و زمینه استفاده از آن را فراهم کند.

حمایت مالیاتی از به‌کارگیری نخبگان در تحقیق و توسعه

خدایگان یکی دیگر از ظرفیت‌های قابل استفاده برای بخش صنعت را حمایت از به‌کارگیری نخبگان در پروژه‌های تحقیق و توسعه، در قالب «همیار صنعت» عنوان کرد و گفت: اگر صنایع، نخبگان را در پروژه‌های تحقیق و توسعه خود به کار گیرند، امکان پرداخت حمایت‌هایی تا دو برابر حقوق پرداختی به این افراد وجود دارد و این هزینه‌ها نیز می‌تواند در چارچوب ظرفیت اعتبار مالیاتی مورد استفاده قرار گیرد.

وی افزود: این سازوکار، می‌تواند برای استان‌هایی مانند خراسان جنوبی که نیازمند تقویت ارتباط میان سرمایه انسانی متخصص و بخش تولید هستند، فرصتی برای ورود نخبگان به مسائل واقعی صنعت و افزایش تقاضا برای نیروی انسانی متخصص ایجاد کند.

حلقه‌های حل مسئله و استفاده از ظرفیت استادان

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان همچنین به اجرای طرح‌های مسئله‌محور در استان اشاره کرد و گفت: در سال گذشته سه هسته در قالب طرح شهید احمدی‌روشن در استان خراسان جنوبی تشکیل شده است.

وی با اشاره به ظرفیت هیئت‌های اندیشه‌ورز افزود: در این سازوکار، استادان دانشگاه بر اساس تخصص خود بر روی مسائل و اولویت‌های استان تمرکز می‌کنند و تلاش می‌شود ظرفیت علمی دانشگاه‌ها مستقیماً در خدمت شناسایی و حل مسائل واقعی استان قرار بگیرد.

خدایگان گفت: در جلسه‌ای که با مسئولان استان برگزار شد، این پیشنهاد مطرح شد که هیئت‌های اندیشه‌ورز به عنوان یکی از ورودی‌های فرآیند تعریف طرح‌های نهایی و مسائل مصوب استان مورد استفاده قرار گیرند.

وی اضافه کرد: هدف این است که در جریان سفرهای استانی رئیس‌جمهور، سازوکاری تعریف شود تا استفاده از ظرفیت نخبگان و استادان برای شناسایی و حل مسائل استان‌ها به صورت نهادمند و پایدار دنبال شود و در نهایت به بخشی از معماری نوین حکمرانی نخبگانی تبدیل شود.

تمرکز بر مسائل اولویت‌دار خراسان جنوبی

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان درباره مهم‌ترین مسائل شناسایی‌شده برای تشکیل هیئت‌های اندیشه‌ورز در خراسان جنوبی اظهار کرد: موضوع توسعه نیروگاه‌های خورشیدی، حوزه دارو و همچنین خام‌فروشی و ضعف فناوری در فرآوری محصولات معدنی، از جمله چالش‌هایی است که برای فعالیت این هیئت‌ها مورد تأیید قرار گرفته است.

وی افزود: این موضوعات باید با استفاده از ظرفیت استادان و متخصصان استان بررسی شود تا راهکارهای علمی و فناورانه برای آنها ارائه و زمینه تبدیل این ظرفیت‌ها به پروژه‌های عملیاتی فراهم شود.

خدایگان با اشاره به حمایت از حلقه‌های حل مسئله استادان گفت: استادان می‌توانند موضوعات تخصصی و مسئله‌محور مورد نظر خود را به بنیاد ملی نخبگان ارائه کنند و در صورت تأیید طرح، امکان برخورداری از حمایت مالی بنیاد تا سقف سه میلیارد تومان وجود دارد.

وی توضیح داد: در این سازوکار، ۵۰ درصد هزینه اجرای طرح از سوی صنعت و ۵۰ درصد از سوی بنیاد ملی نخبگان تأمین می‌شود و طرح پس از بررسی گزارش‌ها و تأیید مراحل اجرایی، مورد حمایت قرار خواهد گرفت.

حمایت از استعدادهای برتر دانشجویی

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان در بخش دیگری از سخنان خود به طرح‌های حمایتی بنیاد در حوزه دانشجویی اشاره کرد و گفت: طرح شهید وزوایی برای حمایت از دانشجویان مستعد و برگزیده و طرح شهید احمدی‌روشن برای تشکیل هسته‌های مسئله‌محور دانشجویی از جمله برنامه‌های بنیاد در این حوزه هستند.

وی افزود: همچنین طرح‌های آموزش‌یار و پژوهش‌یار برای حمایت از دانشجویان برتر دوره دکتری طراحی شده‌اند تا دانشجویان واجد شرایط در دوره تحصیل و انجام فعالیت‌های پژوهشی از حمایت‌های بنیاد بهره‌مند شوند.

حمایت از استادان جوان

وی همچنین طرح شهید کاظمی آشتیانی را از دیگر برنامه‌های بنیاد برای حمایت از اعضای هیئت علمی جوان دانست و گفت: در سال گذشته دو نفر از استادان جوان دانشگاه‌های استان در این طرح برگزیده شدند و در سال ۱۴۰۴ نیز در مجموع هفت نفر از استادان جوان در سطح کشور در این طرح برگزیده شدند.

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان افزود: برگزیدگی در این طرح در سطح ملی انجام می‌شود و حضور استادان جوان استان در میان برگزیدگان، نشانه‌ای مثبت از ظرفیت علمی اعضای هیئت علمی جوان و توانمندی دانشگاه‌های استان است.

حمایت از مسکن نخبگان

خدایگان با اشاره به طرح مسکن نخبگان نیز گفت: حدود ۶۰ نفر از نخبگان استان خراسان جنوبی تاکنون در چارچوب این طرح مورد حمایت قرار گرفته‌اند.

وی تأکید کرد: موضوع مسکن یکی از عوامل مؤثر بر ماندگاری سرمایه انسانی است و لازم است ظرفیت‌های ملی و استانی برای حمایت از نخبگان، به‌ویژه استادان جوان و نیروهای متخصصی که در ابتدای مسیر حرفه‌ای خود قرار دارند، فعال شود.

تکریم و الگوسازی از نخبگان

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان در بخش دیگری از سخنان خود، تکریم و الگوسازی از نخبگان را از مأموریت‌های بنیاد عنوان کرد و گفت: در سال‌های گذشته مجموعه‌ای از برنامه‌های تکریم و الگوسازی در استان خراسان جنوبی برگزار شده است.

وی افزود: در سال ۱۴۰۱ شش برنامه، در سال ۱۴۰۲ نیز شش برنامه، در سال ۱۴۰۳ سه برنامه و در سال ۱۴۰۴ یک برنامه در حوزه تکریم و الگوسازی از سرآمدان و نخبگان استان برگزار شده است و در مجموع ۱۹ برنامه در این حوزه اجرا شده است.

خدایگان با تأکید بر ضرورت تقویت این برنامه‌ها گفت: تلاش خواهد شد در سال جاری برنامه‌های تکریم و الگوسازی از نخبگان در استان با رونق بیشتری برگزار شود و مسیر علمی، حرفه‌ای و دستاوردهای چهره‌های برجسته استان به عنوان الگو برای نسل جوان معرفی شود.

«حکمرانی نخبگانی» از شناسایی مسئله تا حل مسئله

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان در جمع‌بندی سخنان خود، هدف اصلی رویکرد جدید بنیاد را فراتر از ارائه حمایت‌های فردی دانست و اظهار کرد: ظرفیت‌های نخبگانی زمانی می‌توانند بیشترین اثرگذاری را داشته باشند که در فرآیند تصمیم‌سازی، حل مسائل و توسعه استان به کار گرفته شوند.

وی گفت: خراسان جنوبی از ظرفیت قابل توجه دانشگاهی، دانشجویی، صنعتی و معدنی برخوردار است و باید سازوکاری ایجاد شود که این ظرفیت‌ها در کنار یکدیگر قرار گیرند و مسائل واقعی استان را هدف قرار دهند.

خدایگان تأکید کرد: توسعه ارتباط میان دانشگاه و صنعت، استفاده از ظرفیت اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه، تشکیل هیئت‌های اندیشه‌ورز، حمایت از حلقه‌های حل مسئله و ایجاد مسیرهای متنوع برای جذب و به‌کارگیری نخبگان می‌تواند زمینه‌ساز افزایش اثرگذاری سرمایه انسانی در خراسان جنوبی شود.

وی در پایان، مشارکت فعال دانشگاه‌ها، استادان و نخبگان استان را برای استفاده از ظرفیت‌های بنیاد ضروری دانست و گفت: هرچه دانشگاهیان و نخبگان آشنایی بیش‌تری با طرح‌ها و مسیرهای حمایتی بنیاد داشته باشند، امکان استفاده مؤثرتر از این ظرفیت‌ها و تبدیل توان علمی استان به راهکار، محصول، فناوری و فعالیت اقتصادی فراهم خواهد شد.