به گزارش پایگاه خبری اکونوآوری، محمدرضا هرمزی‌نژاد، رئیس بنیاد ملی علم ایران، در سفر به استان خراسان جنوبی و در نشست معرفی حمایت‌ها و ظرفیت‌های بنیاد ملی علم ایران با نخبگان، استادان دانشگاه، پژوهشگران و دانشگاهیان استان که در جریان سفر استانی حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور به خراسان جنوبی برگزار شد، ضمن تشریح مأموریت‌ها و برنامه‌های بنیاد، ظرفیت‌های حمایتی موجود برای پژوهشگران و دانشگاه‌های استان را تبیین کرد.
هرمزی‌نژاد با اشاره به رویکرد بنیاد ملی علم ایران در حمایت از پژوهش‌های علمی، ظرفیت‌سازی برای پیشبرد مرزهای دانش، حمایت از پژوهشگران برجسته و جوان، توسعه هدفمند علوم پیشران و راهبردی، توسعه دیپلماسی علمی و همکاری‌های بین‌المللی و ایجاد ظرفیت برای خلق راه‌حل‌های بدیع در مواجهه با مسائل کشور، بر ضرورت بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها برای تقویت زیست‌بوم علمی و پژوهشی استان خراسان جنوبی تأکید کرد.
وی با تشریح سازوکارهای حمایتی بنیاد، اظهار کرد: حمایت‌ها در دو قالب کلی حمایت‌های مبتنی بر فراخوان و حمایت‌های مستمر دنبال می‌شود. در حمایت‌های مبتنی بر فراخوان، موضوعات و محورهای اولویت‌دار با مبالغ حمایتی بالاتر و در فضای رقابتی تخصصی‌تر دنبال می‌شوند و در حمایت‌های مستمر، امکان ارائه پیشنهاده‌های پژوهشی در طول سال و در طیف متنوع‌تری از موضوعات فراهم است.
رئیس بنیاد ملی علم ایران، مجموعه‌ای از برنامه‌های حمایتی سال ۱۴۰۵ را نیز تشریح کرد که از جمله آن‌ها می‌توان به کرسی پژوهشی، گرنت‌های جوان، گرنت‌های پژوهشی، حمایت از خوشه‌های پژوهشی چندتخصصی، حمایت از نمونه محصول بدیع و نوظهور، برنامه جهش، گرنت سرآمدان علمی کشور و برنامه‌های همکاری بین‌المللی اشاره کرد.
بر اساس برنامه‌های اعلام‌شده، حمایت از کرسی‌های پژوهشی با هدف شناسایی و حمایت از استادان برجسته و ایجاد بستر پرورش گروه‌های پژوهشی توانمند دنبال می‌شود و سقف حمایت برای هر کرسی در سال ۱۴۰۵ تا ۷ میلیارد تومان پیش‌بینی شده است. همچنین حمایت از طرح‌های پسادکتری و رساله‌های دکتری ذیل این کرسی‌ها در نظر گرفته شده است.
هرمزی‌نژاد همچنین به برنامه گرنت جوان اشاره کرد که با هدف ایجاد ظرفیت‌های علمی و فناورانه جدید از پژوهشگران جوان عضو هیئت علمی حمایت می‌کند. بر اساس برنامه حمایت سال ۱۴۰۵، اعطای ۱۰ گرنت جوان در قالب گرنت‌های آغاز و استقرار پیش‌بینی شده است.
وی در ادامه، گرنت‌های پژوهشی هم‌افزایی، پیشتازان، چالش، بنیان و میثاق را از دیگر مسیرهای حمایت بنیاد عنوان کرد و توضیح داد: این برنامه‌ها متناسب با سوابق علمی، توانمندی‌های پژوهشی، ارتباط با صنعت، توسعه پژوهش‌های بنیادین در علوم پایه و بالینی و توسعه پژوهش‌های بنیادین در حوزه علوم انسانی طراحی شده‌اند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران با اشاره به حمایت از خوشه‌های پژوهشی چندتخصصی، این برنامه را زمینه‌ای برای تشکیل تیم‌های همگرا با محوریت استادان برجسته و با تمرکز بر موضوعات تحول‌آفرین دانست؛ برنامه‌ای که دستیابی به نتایج ملی و بین‌المللی، تولید دانش فنی، ثبت اختراع بین‌المللی، توسعه سامانه‌های نوین فناورانه و اثرگذاری در سیاست‌گذاری کلان را دنبال می‌کند. سقف حمایت برای هر خوشه پژوهشی در سال ۱۴۰۵، ۶ میلیارد تومان تعیین شده است.
هرمزی‌نژاد همچنین بر ظرفیت بنیاد برای حمایت از پژوهش‌های حوزه‌های پیشران و راهبردی تأکید کرد و زیست‌فناوری، کوانتوم، هوش مصنوعی، مواد و ساخت پیشرفته، نانو، میکروالکترونیک، اپتیک و لیزر، علوم شناختی، اقتصاد دریامحور، امنیت غذایی و تجهیزات پیشرفته صنعتی را از جمله این حوزه‌ها برشمرد. حمایت از رساله‌های پیشرو با موضوعات مرتبط با این حوزه‌ها نیز در برنامه سال ۱۴۰۵ بنیاد قرار گرفته است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود، برنامه جامع مدیریت، هدایت و راهبری حل مسئله با عنوان مهر را تشریح کرد؛ برنامه‌ای که با رویکرد سیستمی، به دنبال شکستن کلان‌چالش‌ها به مجموعه‌ای از پروژه‌های پژوهشی به‌هم‌پیوسته، همکاری مؤثر با ذی‌نفعان و یکپارچه‌سازی دستاوردهای پروژه‌های متنوع است. در برنامه حمایت سال ۱۴۰۵، حمایت از چهار مهر تا سقف ۳۰ میلیارد تومان برای هر مهر پیش‌بینی شده است.
رئیس بنیاد ملی علم ایران، تمرکز دانشگاه‌ها بر مأموریت‌های ویژه را نیز یکی از مسیرهای مهم برای پیوند دادن ظرفیت پژوهشی دانشگاه با مسائل واقعی کشور و استان دانست. این برنامه با هدف ترغیب دانشگاه‌ها به تمرکز منابع و ظرفیت‌های پژوهشی بر مأموریت‌های مشخص و دنباله‌دار و با توجه به چالش‌ها و فرصت‌های استانی و منطقه‌ای طراحی شده است.
هرمزی‌نژاد همچنین به برنامه حمایت از پژوهش‌های عمیق مورد نیاز شرکت‌های دانش‌بنیان اشاره کرد؛ برنامه‌ای که در آن شرکت‌های دانش‌بنیان نیازهای پژوهشی خود برای تولید و توسعه محصولات نسل جدید را در قالب RFP اعلام می‌کنند و پس از داوری تخصصی بنیاد، طرح‌های پژوهشی منتخب برای اجرا در دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها مورد حمایت قرار می‌گیرند.
ظرفیت قابل توجه حمایت بنیاد از پژوهشگران خراسان جنوبی
رئیس بنیاد ملی علم ایران در ادامه، گزارشی از عملکرد این بنیاد در استان خراسان جنوبی ارائه کرد. بر اساس این گزارش، از سال ۱۳۹۴ تا پایان سال ۱۴۰۴، در مجموع ۲۴۴ پیشنهاده از پژوهشگران استان دریافت و ۶۷ طرح به تصویب رسیده است که نسبت طرح‌های مصوب به پیشنهاده‌های دریافتی ۲۷.۵ درصد بوده است.
بر اساس آمار ارائه‌شده، مجموع اعتبار مصوب بنیاد ملی علم ایران برای حمایت از پژوهش‌های استان خراسان جنوبی تا پایان سال ۱۴۰۴ به ۵ میلیارد و ۵۲۸ میلیون تومان رسیده است.
در میان مراکز علمی و پژوهشی استان، دانشگاه بیرجند، دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، دانشگاه صنعتی بیرجند، دانشگاه بزرگمهر قائنات، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی و جهاد دانشگاهی خراسان جنوبی از جمله مراکز دریافت‌کننده حمایت‌های بنیاد بوده‌اند.
بررسی سوابق حمایت‌های بنیاد در خراسان جنوبی نشان می‌دهد ۶۰ درصد طرح‌های مصوب در قالب طرح‌های پژوهشی، ۲۵ درصد در قالب رساله‌های دکتری، ۶ درصد در قالب طرح‌های پسادکتری و ۹ درصد در قالب حمایت از همایش‌ها بوده است.
همچنین از نظر حوزه تخصصی، ۳۳ درصد طرح‌های مصوب استان در حوزه علوم پایه و علوم زیستی، ۲۴ درصد در حوزه فنی و مهندسی، ۲۴ درصد در حوزه کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست، ۱۲ درصد در حوزه علوم انسانی و اجتماعی و ۷ درصد در حوزه علوم پزشکی قرار داشته‌اند.
هرمزی‌نژاد با اشاره به ظرفیت علمی موجود در استان، بر ضرورت افزایش مشارکت پژوهشگران خراسان جنوبی در فراخوان‌های بنیاد و استفاده از ابزارهای حمایتی متنوع آن تأکید کرد و توسعه پژوهش‌های مسئله‌محور و مأموریت‌گرا را یکی از مسیرهای مؤثر برای ارتقای اثرگذاری دانشگاه‌ها و پژوهشگران استان دانست.
۴۶ فراخوان علمی بنیاد در سال ۱۴۰۵
وی با تشریح برنامه فراخوان‌های بنیاد ملی علم ایران در سال ۱۴۰۵، از پیش‌بینی ۴۶ فراخوان در حوزه‌های مختلف خبر داد که در چهار فصل سال توزیع شده‌اند. این فراخوان‌ها طیفی از موضوعات از جمله زیست‌فناوری، کوانتوم، هوش مصنوعی، میکروالکترونیک، نانو، علوم شناختی، مواد پیشرفته، محیط زیست، کشاورزی، تجهیزات پیشرفته صنعتی، لیزر و فوتونیک، اقتصاد دریامحور و پژوهش‌های بنیادی و کاربردی را دربرمی‌گیرند.
رئیس بنیاد ملی علم ایران همچنین سقف حمایت‌های بنیاد در سال ۱۴۰۵ را تشریح کرد که بر اساس آن، سقف حمایت از طرح پژوهشی عادی تا ۷۰۰ میلیون تومان، گرنت جوان تا یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان، گرنت پژوهشی تا یک میلیارد تومان و کرسی پژوهشی تا ۳ میلیارد تومان در دوره حمایت تعیین شده است. سقف حمایت از رساله‌های پیشرو نیز ۶۵۰ میلیون تومان اعلام شده است.
هرمزی‌نژاد در پایان بر ضرورت بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت بنیاد ملی علم ایران برای ارتقای کیفیت پژوهش، تقویت گروه‌های پژوهشی، حمایت از پژوهشگران جوان و برجسته و تبدیل ظرفیت‌های علمی استان به راه‌حل‌های مؤثر برای مسائل منطقه‌ای و ملی تأکید کرد.
